JĘZYK ROSYJSKI
Alfabet rosyjski (ros. Азбука [Azbuka])
Aktualny alfabet rosyjski składający się z 33 liter faktycznie istnieje od 1918 roku (oficjalnie dopiero od 1942 roku, ponieważ wcześniej uważano, że alfabet rosyjski zawiera 31 literę, a litery Е i Ё oraz И i Й uważano za odmiany jednej litery). Przed reformą rosyjskiej ortografii w latach 1917-1918 w języku rosyjskim oficjalnie używane były jeszcze 4 litery tj.:
Ѣ, ѣ (jać - ros. ять) zastąpiona przez literę Е,
Ѳ, ѳ (fita - ros. фита) litera wzorowana na greckiej Θ, zastąpiona przez literę Ф,
I, i (i diesiatiericznoje - ros. и десятеричное) zastąpiona przez literę И,
Ѵ, ѵ (iżyca - ros. ижица) pochodzi od greckiej litery Υ, pełniła rolę współczesnych liter Ы, В i И.
Obecny alfabet rosyjski:
А Б В Г Д Е Ё Ж З И Й К Л М Н О П Р С Т У Ф Х Ц Ч Ш Щ Ъ Ы Ь Э Ю Я
А а a A Анна (czyt. Anna) – Ania, Алфавит (czyt. Ałfawit) – alfabet. Czytana jak polska. Akcentowana wymawiana dłużej. Rzeczowniki rodzaju żeńskiego są bardzo często zakończone na tę samogłoskę, np. девушка dziewczynka, парта - ławka
Б б be B бабушка (czyt. babuszka) - babcia Podobnie jak w języku polskim
В в we W свой (czyt. swoj) – swój Виктор (czyt. Wiktor) – Wiktor Czytana podobnie jak polska. W połączeniach ze spółgłoskami bezdźwięcznymi, jak св-, кв-, тв- nie ubezdźwięcznia jak w języku polskim, tylko czytana jest jak w, porównaj твой (czyt. twoj) – twój. Aby wymówić prawidłową dźwięczną spółgłoskę w należy dolnymi zębami dotknąć górnej wargi. Nie mylić z naszą B!
Г г gie G герой (czyt. gieroj) - bohater
город (czyt. gorad) - miasto Podobnie jak w języku polskim. W zależności od sąsiadującej samogłoski może być wymawiana miękko lub twardo. Jeśli po tej spółgłosce będzie е, и, я, ю, będzie wymawiana miękko, a jeśli а, о, у, ы, wówczas twardo. Forma pisana dużej litery tej spółgłoski przypomina T.
Д д de D дом (czyt. dom) – dom, дядя (czyt. diadia) – wujek. Wymawiana podobnie jak w polskim.
Е е je Je если (czyt, jesli) – jeśli есть (jest') jeść. Samogłoska jotowana. Wymawiana różnie w zależności od tego, w jakim miejscu występuje. Jeśli jest na początku wyrazu lub po samogłosce, wówczas czytana jako połączenie je np. Европа (czyt. Jewropa) - Europa. Jeśli jest ona w środku wyrazu, wówczas czytamy jako ie, np. Гена (czyt. Giena) - Gienek
Uwaga! spółgłoski w obecności znaku miękkiego (jak przykład есть) czytamy miękko, a oznaczamy to apostrofem przy tej spółgłosce.
Ё ё jo Jo ёж (czyt. joż) – jeż, ёлка (czyt. jołka) – choinka. Podobnie jak е, samogłoska jotowana. Wymawiana po samogłoskach i na początku wyrazu jak jo np. ёлка (czyt. jołka) - choinka. Jeśli występuje w środku wyrazu, czytana jako io, np мёрзнуть (czyt. miorznut') - marznąć. Jeśli w wyrazie jest ё to jest ono zawsze akcentowane.
Ж ж że Ż жить (czyt. żyt') – mieszkać жена (czyt. żena) – żona Spółgłoska wymawiana zawsze twardo, nawet jeśli występuje po niej samogłoska, np. жизнь (czyt. żyzn') - życie, желудок (czyt. (żełudok) - żołądek.
З з ze Z золото (czyt. zołoto) – złoto, зима (czyt. zima) – zima. W towarzystwie samogłosek niezmiękczajacych czytana podobnie jak w języku polskim. Po samogosksach и, я, е czytana bardziej miękko.
И и i I Ирина (czyt. Irina) – Irena. Samogłoska wymawiana podobnie jak polska.
Й й i kratkoje J йогурт (czyt. jogurt) – jogurt. Podobna do polskiej spółgłoski j, ale rzadko występuje na początku wyrazu. Najczęściej można ją znaleźć w środku wyrazu lub na końcu, np. край (czyt. kraj) - m.in. brzeg (wyraz ma kilka znaczeń).
К к ka K кино (czyt. kino) – kino. Spółgłoska wymawiana podobnie jak w języku polskim.
Л л eł Ł литр (czyt. litr) – litr , лампа (łampa) – lampa. Spółgłoska sprawiająca Polakom ogromne trudności w wymowie, bo wymawiana jest jak aktorskie ł. Wymawia się ją w ten sposób, że koniuszek języka dotyka górnych zębów. W zależności od tego, jakie samogłoski są obok niej słyszymy l lub ł. Znak miękki powoduje jej zmiękczenie, np соль (czyt. sol) - sól , сколько (czyt. skolko) - ile.
М м em M мама (czyt. mama) – mama. Wymawiana podobnie.
Н н en N нос (czyt. nos) – nos, няня (czyt. niania) – niania. Wymawiana twardo lub miękko jak polskie ń. Wersja miękka występuje najczęściej, kiedy po n piszemy miękki znak, np. конь (czyt. koń) - koń. Uwaga! Nie mylić z polskim h.
О о o O окно (czyt. akno) – okno, Оля (czyt. Ola) – Ola. Samogłoska, której właściwa wymowa wymaga pracy ust, całkiem inaczej, niż w języku polskim. Wymawiając zaokrąglamy usta w kształcie dziubka, a wydobywajacy się z nich dźwięk to coś pośredniego między u, a o. Nieakcentowana samogłoska czytana jest jako a.
П п pe P папа (czyt. papa) – tata, Петя (czyt. Pietja) - Piotrek Wymawiana podobnie.
Р р er R рыба (czyt. ryba) - ryba Wymawiana podobnie. Nie mylić z polskim p!
С с es S собака (czyt. sobaka) – pies, сентябрь (czyt. sientiabr') – wrzesień. Wymawiana podobnie jak w języku polskim. W połączeniu ze znakiem miękkim czytana jako ś, tylko nieco delikatniej, np. брось (czyt. broś') - rzuć (rozkaz). Proszę nie mylić z polską literką c.
Т т te T тут (czyt. tut) – tutaj, Таня (czyt. Tania) - Tania (imię żeńskie). Wymawiana podobnie jak w języku polskim. Często występuje ze znakiem miękkim w bezokoliczniku i wtedy jest czytana jako dźwięk pośredni między c, a t', np. читать (czyt. czitat')
У у u U ураган (czyt. uragan) – huragan. Wymawiana jak polska. Raczej występuje w środku wyrazu. Może się mylić z polska literą y.
Ф ф ef F Федя (czyt. Fiedia) - Fiedia (imię męskie), февраль (czyt. fiewral) – luty. Wymawiana podobnie.
Х х cha Ch хлеб (czyt. chleb) - chleb Odpowiednik polskiego ch. I wymawia się jak ch.
Ц ц ce C цифра (czyt. cyfra) – cyfra. Wymawiana zawsze twardo. Mimo, że prawie zawsze występuje po niej samogłoska i , to czytamy, jakby była tam samogłoska y. Wyjątek w pisowni: цыплёнок (czyt. cyplonok) - kurczak. Po tej spółgłosce najczęściej z samogłosek piszemy и, у, а.
Ч ч cze Cz человек (czyt. czełowiek) – człowiek, часы (czyt. cz'asy) – zegarek. Wymawiana zawsze miękko, dźwięk pośredni między cz, a c. Po tej spółgłosce najczęściej piszemy samogłoski а, е, ё, и, jotowanych (zmiękczających) nie piszemy.
Ш ш sz Sz шар (czyt. szar) - bombka, kula, шуба (czyt. szuba) – kożuch. Wymawiana zawsze twardo. Piszemy po niej и, а, о, у. Nie piszemy ы, chociaż połączenie ши czytamy jak szy, np. широкий (czyt. szyrokij) - szeroki.
Щ щ szcza SzCz щи (czyt. sz'cz'i) – kapuśniak, щука (czyt. sz'cz'uka) – szczupak. Dźwięk pośredni między sz, a cz wymawiany zawsze miękko.
ъ twardy znak - Znak twardy pełni rolę graficzną. Występuje po przedrostkach typu об-, раз- с- przed samogłoskami jotowanymi. Wtedy wymawiamy samogłoskę jotowaną jak długie j z akcentem na niej, np. объехать (czyt. objechat') - objechać.
ы y Y - Samogłoska wymawiana jak polska.
ь miękki znak - Ma za zadanie zmiękczać spółgłoskę występującą przed nią. W połączeniu ze spółgłoskami т, с, з, н, л daje odpowiedniki polskich miękkich spółgłosek, np.: локоть (czyt. łokot') - łokieć, лось (czyt. łoś) - łoś, князь (czyt. kniaź) - kniaź, конь (koń) - koń, король (czyt. karol) - król.
Э э e oborotnoje E - это (czyt. eto) - to Czytana podobnie jak polska. Rzadko występuje. Na na początku słowa, pomijając zaimki wskazujące это, эта itp.
Ю ю ju Ju Юля (czyt. Julia) – Julia, костюм (czyt. kastium) –garnitur. Samogłoska jotowana. W zależności od pozycji czyta się jako ju, po samogłoskach i na początku wyrazu, lub iu, po spółgłoskach i w środku wyrazu.
Я я ja Ja январь (czyt. janwar') – styczeń, семья (czyt. semja) – rodzina. Samogłoska jotowana, podobnie jak pozostałe jotowane pełni funkcję samogłoski zmiękczającej. Po samogłoskach i na początku wyrazu czytamy ją albo jako ja, a po spółgłoskach i w środku wyrazu jako ia.
(Wykorzystałem wyżej materiał z: https://rosyjski.ang.pl/lekcje/alfabet_rosyjski/alfabet )
Proponuję jeszcze skorzystać z materiału na: https://www.sekretypoliglotow.pl/wp-content/uploads/2019/04/RU-alfabet.pdf
Prawidłowe łączenie liter rosyjskich na rosyjskiej stronie internetowej: Правильные соединения букв для хорошего почерка:
Prawidłowe łączenia liter rosyjskich również na poniższych zdjęciach:
Akcent w języku rosyjskim
W języku rosyjskim akcent, w odróżnieniu od języka polskiego, jest ruchomy, tzn. może padać na różne sylaby w wyrazie. Jego miejsce może zmieniać znaczenie wyrazów o identycznym zapisie. Sylabę z samogłoską akcentowaną wymawiamy dłużej i mocniej. Akcent oznaczany jest ukośną kreską nad sylabą akcentowaną. W naszym kursie sylaby akcentowane będą wyróżniane poprzez podkreślenie. W wyrazach jednosylabowych nie oznacza się akcentu.
Sylaba, zawierająca literę ё, jest zawsze akcentowana.
Wymowa spółgłosek i samogłosek
W języku rosyjskim rozróżniamy spółgłoski :
zawsze twarde (ж, ш, ц); i spółgłoski zawsze miękkie (ч, щ).
Spółgłoski ж, ш, ц wymawiamy zawsze twardo, ale piszemy po nich zwykle litery е, ё, и, np.: жест (żest), живой (żyvoj), жёлтый (żołtyj), шесть (szest’), широкий (szyrokij), шёл (szoł),оценка (acenka), цирк (cyrk).
Spółgłoski ч, щ należy wymawiać miękko, np.: частный (ćasnyj), чужой (ćużoj), щука (śśuka).
Wymowa grup spółgłoskowych:
• жч, зч, сч wymawiamy jak [śś].
Przykłady:
мужчина [muśsina];
грузчик [gruśsik];
счастье[śsiast’je].
• тч wymawiamy jak [ćć];
np. лётчик [l’oćcik].
• тс wymawiamy jak [c];
np. детский [d’eckij].
• дц, тьс wymawiamy jak [cc]
np. двадцать [dwaccat’];
мыться [mycca].
W wymowie grup spółgłoskowych вств, здн, стл, стн jednej spółgłoski nie wymawiamy, np.:
• здравствуйте [zdrastvujt’e];
• праздник [praznik];
• счастливый [sćaslivyj];
• честный [ćesnyj].
W wyrazach: кого, его, у него, сегодня spółgłoskę г wymawiamy jak [w].
W wyrazach что, чтобы spółgłoskę ч wymawiamy jak [sz]: [szto, sztoby].
Spółgłoskę в w grupach кв, св, тв, цв wymawiamy zawsze dźwięcznie, np.:
• Москва [maskva];
• свет [sv’et];
• твой [tvoj];
• цветной [cv’etnoj].
Znak miękki ь:
Znak miękki ь w języku rosyjskim – obok funkcji oznaczania miękkości spółgłosek – pełni również funkcję rozdzielającą, tzn. oddziela w wymowie spółgłoskę od następującej po niej samogłoski jotowanej – я, е, ё, ю, np.:
• семья [s’emja];
• пьёт [pjot];
• компьютер [kampjut’er];
• воскресенье [waskr’es’enje].
Znak twardy ъ
Znak twardy ъ rozdzielający to litera nie oznaczająca żadnego dźwięku. Pełni ona funkcję rozdzielającą, tzn. oddziela w wymowie spółgłoskę od następującej po niej samogłoski jotowanej.
ъ piszemy zawsze po przedrostkach zakończonych na spółgłoskę przed tematem rozpoczynającym się od samogłosek jotowanych я, е, ё, ю np.:
• подъехать [padjehat’];
• объяснить [abjasnit’];
• въехать [vjehat’].
Wymowa samogłosek o i a
W języku rosyjskim istnieje różnica między wymową samogłosek akcentowanych i nieakcentowanych.
Samogłoski akcentowane wymawia się dłużej i wyraźniej, a nieakcentowane krócej i mniej wyraźnie (zachodzi tutaj zjawisko redukcji).
Rosyjską samogłoskę „o” wymawiamy jak [o] tylko w sylabie akcentowanej. W sylabie przed akcentem wymawiamy ją jak polskie krótkie [a], zaś w pozycji po akcencie ma ona brzmienie dźwięku krótkiego, pośredniego między [a] i [y].
Przykłady: молоко [malako], хорошо [haraszo]
Litery: я, е, ё, ю
Litery: я, е, ё, ю mogą odpowiadać różnym głoskom zależnie od pozycji, w której występują:
-po spółgłosce odpowiadają samogłoskom a, e, o, u i jednocześnie oznaczają miękkość poprzedzającej spółgłoski, np. дядя, Вера, идёт. A po samogłosce i na początku wyrazu odpowiadają połączeniom ja, je, jo, ju, np. яма, моет, Юра.
Ortografia rosyjska - znak miękki
Znak miękki sprawia problemy, może dlatego, że nie ma go w języku polskim. W języku rosyjskim są na szczęście zasady, które określają użycie znaku miękkiego. Reszta to kwestia praktyki i dobrego słuchu. Dlaczego słuch jest tu ważny? Dlatego, że należy wykazać się umiejętnością rozróżniania spółgłosek miękkich (które są zmiękczane właśnie przez znak miękki) od twardych, które go nie zawierają. Zacznijmy od czasownika. Przeanalizujmy miejsca, gdzie znajdziemy miękki znak:
1. Bezokolicznik
Znak miękki występuje na końcu bezokoliczników. Najczęściej występują bezokoliczniki zakończone na -ть, nieliczne są zakończone na -чь: читать czytać мочь móc
2. Druga osoba liczby pojedynczej czasowników w czasie teraźniejszym lub przyszłym prostym:
2 os. l.p. czas teraźniejszy читаешь czytasz можешь możesz
2 os. l.mn. czas przyszły prosty прочитаешь przeczytasz поможешь pomożesz
3. Tryb rozkazujący, w liczbie pojedynczej i mnogiej (jeden ze sposobów tworzenia):
l.p. сядь siądź l.mn. сядьте siądźcie
4. Czasowniki zwrotne w 1 osobie liczby pojedynczej i 2 osobie liczby mnogiej
1 os. l.p. улыбаюсь uśmiecham się 2 os. l.mn. улыбаетесь uśmiechacie się
Przejdźmy teraz do rzeczownika i miejsc, gdzie występuje znak miękki:
1. Rzeczowniki rodzaju męskiego i żeńskiego, gdzie znak miękki pełni funkcję rozdzielającą.
W tego typu słowach znajdziemy go we wszystkich przypadkach oprócz dopełniacza liczby mnogiej: rzeczowniki z miękkim znakiem
семья rodzina
друзья przyjaciele
To są formy podstawowe rzeczowników. Przyjrzyj się pełniej odmianie, zwracając szczególną uwagę na dopełniacz liczby mnogiej:
przypadek l. p. l. mn.
M. семья семьи
D. семьи семей
C. семье семьям
B. семью семьи
N. семьёй семьями
Msc. семье семьях
2. Rzeczowniki rodzaju nijakiego - we wszystkich przypadkach i liczbach. Przykładem może być rzeczownik счастье (szczęście) Ten abstrakcyjny rzeczownik występuje tylko w liczbie pojedynczej.
przypadek l. p.
M. счастье
D. счастья
C. счастью
B. счастье
N. счастьем
Msc. счастье
3. Rzeczowniki rodzaju męskiego i nijakiego II deklinacji.
Rzeczowniki typu brat, drzewo będą miały miękki znak przed końcówką, we wszystkich przypadkach liczby mnogiej.
Tu podany masz mianownik liczby mnogiej rzeczowników: братья bracia деревья drzewa
4. Rzeczowni rodzaju żeńskiego III deklinacji.
Tutaj znak miękki występuje w mianowniku i narzędniku liczby pojedynczej:
M. ночь noc
N. ночью nocą
Przejdźmy teraz do liczebnika. Mianownik liczebników ma w stałych miejscach znak miękki. Zasady są następujące:
1. W liczebnikach 5-20, 30 znak miękki jest na końcu: семь 7 одиннадцать 11
2. W liczebnikach 50-80 i 500-900 znak miękki występuje w środku: семьдесят 70 восемьсот 800
Na sam koniec jeszcze o zaimku чей, czyli czyj. Ma on znak miękki we wszystkich rodzajach i liczbach: чья czyja чьё czyje чьи czyi. Wyjątek: mianownik zaimka rodzaju męskiego w liczbie mnogiej (czyli tego, który podany jest na początku): чей czyj.
Teraz porównaj, jak wyglądają wyrazy ze znakiem miękkim i bez niego. Brak znaku może zmienić znaczenie wyrazu, więc o nim nie zapominaj. Poza tym, spółgłoska ze znakiem miękkim odpowiada polskim miękkim spółgłoskom, jak ź, ć, ń, ś. Popatrz na przykłady, przeczytaj i porównaj wymowę: полька [polka] Polka полка [połka] półka угол [ugoł] kąt/róg уголь [ugol] węgiel
мел [mieł] kreda мель [miel] mielizna ел [jeł] jadł ель [jel] świerk.
Ortografia rosyjska - znak twardy
Zasady użycia twardego znaku są proste, ponieważ rzadko się go używa:) Wystarczy nauczyć się paru słów, w których on występuje i mamy spokój. Zacznijmy jednak od zasad.
1. Znak twardy pełni funkcję rozdzielającą. Stawiamy go najczęściej po spółgłosce a przed samogłoskami jotowanymi. Poniżej masz przykłady wyrazów, kolorem są zaznaczone samogłoski jotowane przed którymi on występuje:
объехать objechać объявление ogłoszenie подъём wejście адъюнкт adiunkt
2. Znak twardy pojawia się również w połączeniu przedrostków i samogłosek jotowanych, które masz podane powyżej. Jeśli więc słowo zaczyna się na przedrostki: об- объехать objechać над- надъехать nadjechać с- съесть zjeść под- подъесть podjeść, a dalej wystąpi samogłoska jotowana, wówczas nie zapomnij o twardym znaku. Nie są to wszystkie przedrostki, ale najczęściej występujące.
3. W wyrazach pochodzenia obcego również zajdziesz znak twardy, popatrz na poniższe wyrazy: адъютант adiutant объект obiekt субъект podmiot.
4. Połączenie liczebników dwóch-, trzech-, czterech- i wyrazu zaczynającego się od samogłoski jotowanej:
Двухъярусный dwupiętrowy трёхъязычный trzechjęzyczny
четырёхъярусный czteropiętrowy w Rosji /3 piętrowy w Polsce
Na sam koniec podaję wyrazy ze znakiem twardym, które są najczęściej używane: Съёмка zdjęcie объявление ogłoszenie объяснить objaśnić .
Czasownik - Глагол
Koniugacja czasownika
Najpierw krótko: dla czasu teraźniejszego i przyszłego prostego wydzielamy dwa typy koniugacji:
I typ koniugacji. Do tego typu koniugacji należą końcówki:
Я (ja) – у/ю
Ты (ty) – ёшь/- eшь
Он (on)/она(ona) /оно (ono) – ёт
/ – eт
Мы (my) – ём/ -eм
Вы (wy) – ёте/-eте
Они (oni) – ут/ ют
Zasada tworzenia koniugacji typu pierwszego
Jest prosta, od tematu bezokolicznika odcinamy końcówkę, może nią być końcówka: ть работать, ти нести, чь помочь
Przykłady koniugacja I czasownika
Po otrzymaniu tematu: работа (temat) ть/ нес (temat) ти/ помо(temat) чь dodajemy końcówki pierwszej koniugacji – jak wyżej.
Uwaga: gdy temat czasownika kończy się spółgłoską, to w 1 osobie l.p. końcówka -y, a w 3 osobie l. m. końcówka - ут. Gdy temat czasownika kończy się samogłoską to odpowiednio końcówki –ю, -ют.
II typ koniugacji
|
liczba pojedyncza – единственное число |
liczba mnoga – множественное число |
|
Я (ja) – у/– ю |
Мы (my) – им |
|
Ты (ty) – ишь |
Вы (wy) – ите |
|
Он (on)/она(ona) /оно (ono) – ит |
Они (oni) – ат/– ят |
Różnice w koniugacjach
- Kiedy w I typie koniugacji 2 osoby liczby pojedynczej występują końcówki ёшь lub ешь to w II typie koniugacji 2 osoby liczby pojedynczej występuje końcówka ишь.
- Najistotniejsza różnica widoczna jest w 3 osobie liczby mnogiej, gdzie w I koniugacji mamy końcówki: ут /ют a w II koniugacji końcówkami są: ат /ят.
A teraz szczegółowo omówimy problem czasowników rosyjskich. W tym celu wykorzystam materiał ze strony:
https://rosyjski.ang.pl/lekcje/tablice_gramatyczne/czasownik
Czasowniki rosyjskie, koniugacje, czasy, tryby
Bezokolicznik to forma podstawowa czasownika, którą znajdziesz w słowniku. Może on mieć następujące końcówki: писать pisać идти iść мочь móc
Większość bezokoliczników zakończona jest na -ть. Jeśli chcesz utworzyć formę osobową czasownika, wówczas musisz odrzucić końcówkę bezokolicznika i dodać formę osobową. W ten sposób wskazujesz, kto wykonuje daną czynność: ty, ona, oni, itd.
Czasownik odmienia się w dwóch koniugacjach.
KONIUGACJA I:
W czasownikach koniugacji I najważniejsze są 1 osoba liczby pojedynczej i 3 osoba liczby mnogiej. W koniugacji I jest o tyle łatwiej, że 3 osoba liczby mnogiej będzie się różnić tylko jedną literą od 1 osoby liczby pojedynczej. Końcówki i ich zastosowanie przedstawione są w tabeli:
Osoba odmiana tłumaczenie zastosowanie-zasady
я живу mieszkam -y piszemy po spółgłoskach dla 1 os. l. poj.
они живут mieszkają -ут piszemy po spółgłoskach dla 3 os. l. mn.
я думаю myślę -ю piszemy po samogłoskach dla 1 os. l. poj.
они думают myślą -ют piszemy po samogłoskach dla 3 os. l. mn.
Przejdźmy do odmiany. W I koniugacji odmienia się czasownik чувствовать (czuć). Zwróć uwagę na zaznaczony w temacie sufiks, który wypada w odmianie przez osoby:
L. p. l. mn.
я чувствую мы чувствуем
ты чувствуешь вы чувствуете
он/она/оно чувствует они чувствуют
Jeszcze jedna istotna informacja związana z odmianą czasownika. W odmianie może dochodzić do oboczności. Zmiany, jakie mogą zajść w temacie, podane są w tabeli poniżej:
oboczność bezokolicznik pierwsza osoba l. poj. znaczenie
з:ж резать режу kroić
ск:ш искать ищу szukać
х:ш махать машу machać
с:ш писать пишу pisać
к:ч скакать скачу skakać
W tego typu czasownikach zmiana w temacie występuje we wszystkich osobach. Odmiana tych czasowników odbywa się zgodnie ze wzorem podanym w czasowniku czuć.
W I koniugacji odmieniają się również czasowniki zakończone na -чь na przykład czasownik мочь (móc). Tego typu czasownik odpowiada polskim czasownikom zakończonym na -c (np. móc). W czasownikach tego typu wymiana spółgłosek występuje w czterech fоrmach osobowych:
I koniugacja czasownik móc:
я могу мы можем
ты можешь вы можете
он/она/оно может они могут
Oprócz czasowników prostych, których odmianę poznaliśmy, są jeszcze czasowniki zwrotne. Najczęściej odnoszą się one do czynności wykonywanych przez nas samych. Cechą charakterystyczną tych czasowników jest to, ze mają końcówkę się, która w języku rosyjskim jest przyłączona do czasownika, a nie oddzielnie, jak w języku polskim. Przykładem może być czasownik мыться (myć się). W wypadku tego czasownika zachodzi jeszcze inna wymiana w temacie: -ы- zastaje zamienione -o- i występuje w całej odmianie:
I koniugacja czasownik zwrotny myć się:
я моюсь мы моемся
ты моешься вы моетесь
он/она/оно моется они моются
Końcówki zwrotne są przypisane poszczególnym osobom i są niezmienne. W przypadku odmiany czasownika w czasie teraźniejszym tylko pierwsza osoba liczby pojedynczej i druga osoba liczby mnogiej mają końcówkę -сь, pozostałe -ся. W czasie przeszłym końcówka -сь występuje po samogłoskach, a -ся po spółgłoskach.
KONIUGACJA II
Czasowniki II koniugacji odmieniają się podobnie, jak czasowniki I koniugacji. Różnią się tylko jedną literką w końcówkach osobowych. Zaczynając od 2 osoby liczby pojedynczej do 2 osoby liczby mnogiej w końcówkach osobowych II koniugacji występuje -и- i tą samogłoską różni się od I koniugacji, która ma samogłoskę -e-.
II koniugację można rozpoznać po zakończeniu bezokolicznika, najczęściej są one zakończone na -ить, np. говорить (mówić). Nie jest to reguła, ponieważ, jak to zazwyczaj bywa, są od niej wyjątki. Ale na razie wyjątki zostawmy w spokoju :)
II koniugacja może mieć w 1 osobie liczby pojedynczej i 3 osobie liczby mnogiej następujące końcówki:
я говорю mówię -ю piszemy po samogłoskach i miękkich spółgłoskach
они говорят mówią -я piszemy po samogłoskach i miękkich spółgłoskach
я дружу przyjaźnię się po ж, ш, ч, щ piszemy -у
они дружат przyjaźnią się po ж, ш, ч, щ piszemy -ат
Najczęściej jest tak, że jeśli w 1 osobie liczby pojedynczej występuje końcówka -ю, to w 3 osobie liczby mnogiej użyjemy końcówki -ят, a jeśli użyjemy końcówki -у w 1 osobie liczby pojedynczej, to w 3 osobie liczby mnogiej będzie -ат.
Gramatyka nie jest jednak tak uporządkowana, jak byśmy chcieli. II koniugacja ma to do siebie, że w 1 osobie liczby pojedynczej i tylko w niej może zajść oboczność spółgłosek. Podam przykład, który zilustruje, co mam na myśli. Czasownik гладить (prasować) II koniugacja:
я глажу мы гладим
ты гладишь вы гладите
он/она/оно гладит они гладят
Przedstawiono przykład oboczności spółgłosek д:ж, który zachodzi tylko w 1 osobie liczby pojedynczej. Po spółgłosce ж piszemy końcówkę osobową -у, natomiast miękka spółgłoska д wymaga użycia końcówki -ят. Dlatego w II koniugacji należy uważać, czy nie pojawią się oboczności i zmiany, które zostały przed chwilą opisane.
Na deser prosta odmiana czasownika II koniugacji варить (gotować):
я варю мы варим
ты варишь вы варите
он/она/оно варит они варят
CZASOWNIKI DOKONANE I NIEDOKONANE
Jak je rozróżnić? Czasowniki dokonane odpowiadają na pytanie co zrobiłeś/aś?, czyli czynność ta jest dokonana lub zakończy się w bliskiej przyszłości. Istnieją 3 sposoby tworzenia aspektu dokonanego.
1. Tworzenie aspektu dokonanego przy pomocy przedrostków:
Przedrostek czasownik tłumaczenie
вы- вымыть umyć
до- добавить dodać
за- замёрзнуть zamarznąć
на- насыпать nasypać
о- обдумать obmyśleć
от- открыть otworzyć
пере- переписать przepisać
по- посмотреть popatrzeć
под- подумать pomyśleć
при- приехать przyjechać
про- прокомпостировать skasować (bilet)
рас- расширить rozszerzyć
с- сшить zszyć
у- удалить usunąć
Takich czasowników jest dużo, ale nie martw się, nauczenie ich nie jest trudne. Możesz to zrobić na dwa sposoby: po pierwsze, zawsze możesz się posiłkować językiem polskim. U nas też czasowniki dokonane mają przedrostki, zauważ, że podobne do rosyjskich. Po drugie: jeśli po usunięciu przedrostka czasownik jest niedokonany i funkcjonuje bez przedrostka, to jest duże prawdopodobieństwo, że z jest to czasownik dokonany. Nie zawsze czasowniki w języku polskim i rosyjskim mają takie same przedrostki, ale w wielu przypadkach tak jest.
2. Czasowniki niedokonane mają najczęściej w temacie samogłoskę -a-, natomiast czasowniki dokonane -и-. Popatrz, jak układają się one w pary:
Czasownik niedokonany czasownik dokonany tłumaczenie
получАть получИть otrzymywać/otrzymać
кончАть кончИть kończyć/zakończyć
встречАть встретИть spotykać/spotkać
3. Niektóre czasowniki mają różną formę w aspekcie dokonanym i niedokonanym:
Czasownik niedokonany czasownik dokonany tłumaczenie:
Брать взять brać/wziąć
находить найти znajdywać/znaleźć
говорить сказать mówić/powiedzieć
Na sam koniec podpowiem, jak w inny sposób możesz jeszcze rozpoznać czasowniki niedokonane. Znajdują się przy nich najczęściej następujące słowa:
określenia czasu dla czasowników niedokonanych tłumaczenie:
всегда zawsze
обычно zazwyczaj
иногда czasem
часто często
Te słowa mówią, że dana czynność dzieje się często, więc nie jest zakończona. Popatrz jeszcze na zdania:
Я всегда беру собаку на прогулку. Ja zawsze biorę psa na spacer.
Он обычно говорит тихо. On zazwyczaj mówi cicho.
Ты иногда находишь деньги. Ty czasem znajdujesz pieniądze.
Они часто много говорят. Oni często wiele mówią.
CZAS PRZYSZŁY
Czas przyszły i jego tworzenie jest bardzo proste - wystarczy umieć odmienić czasownik być w odpowiedniej formie osobowej i dodać czynność, którą będziemy wykonywać w bezokoliczniku. Taki sposób tworzenia czasu przyszłego nazywamy złożonym. Odmiana czasownika być w czasie przyszłym wygląda następująco:
odmiana czasownika być w czasie przyszłym
l. p. l. mn.
я буду мы будем
ты будешь вы будете
он/она/оно будет они будут
Popatrz jeszcze na przykłady zdań z użyciem złożonego czasu przyszłego:
Завтра я буду читать книгу. Jutro będę czytać książkę.
Что вы завтра будете делать? Co będziecie robić jutro?
Czas przyszły prosty tworzy się za pomocą przyrostków. Ten sposób znasz z języka polskiego: mówisz napiszę, przeczytam. Tak samo jest i w języku rosyjskim. Popatrz na zdania z użyciem tych czasowników:
Czas przyszły prosty - przykłady zdań:
Завтра я прочитаю книгу. Jutro przeczytam książkę
Через неделю мы поедем на каникулы. Za tydzień pojedziemy na wakacje.
CZAS PRZESZŁY
Czasu przeszłego używamy, kiedy mówimy o jakiejś czynności, która już się odbyła lub trwała w przeszłości. Czasowniki dokonane użyte w czasie przeszłym informują nas, że dana czynność została już dokonana; czasownik niedokonany w czasie przeszłym informuje, że dana czynność była wykonywana, ale nie została dokończona:
Czas przeszły - przykłady zdań tłumaczenie
Вчера я прочитала книгу. Wczoraj przeczytałam książkę.
Вчера я читала книгу. Wczoraj czytałam książkę.
Czasowniki w czasie przeszłym odmieniają się przez osoby i liczby. Każdy rodzaj ma inną końcówkę w czasie przeszłym. Liczba mnoga w języku rosyjskim jest jednakowa niezależnie od tego, czy daną czynność w przeszłości wykonywali mężczyźni czy kobiety. Końcówki dla każdego rodzaju i liczby w czasie przeszłym są następujące:
Tworzenie czasu przeszłego forma osobowa forma czasownika w czasie przeszłym:
он читал on czytał
она читала ona czytała
оно читало ono czytało
мы читали my czytaliśmy/czytałyśmy
вы читали wy czytaliście/czytałyście
они читали oni czytali/ły
Bardzo ważna rzecz: formy czasu przeszłego zostały podane dla 3 osoby liczby pojedynczej dla rodzaju męskiego, żeńskiego i nijakiego. Ale jeśli chłopak będzie mówił o sobie w 1 osobie, to forma czasownika w czasie przeszłym będzie taka sama jak podana w tabeli, np. я читал.
Tworzenie czasu przeszłego jest proste: od bezokolicznika odejmujemy jego końcówkę (w języku rosyjskim najczęściej występuje końcówka -ть)
i na to miejsce wstawiamy końcówkę czasu przeszłego.
Trochę problemu mogą sprawić czasowniki zwrotne, które posiadają końcówki się dołączone do czasownika. Odmiana dla czasownika zwrotnego мыться (myć się) w czasie przeszłym wygląda następująco:
Tworzenie czasu przeszłego dla czasowników zwrotnych forma osobowa forma czasownika myć się:
он мылся mył się
она мылась myła się
оно мылось myło się
мы
вы
они мылись myli się / myły się
W czasownikach zwrotnych w czasie przeszłym należy zwracać uwagę nie tylko na końcówkę czasu przeszłego, ale również nie zapominać
o końcówce zwrotnej. Z uwagi na to, że większość końcówek czasu przeszłego kończy się samogłoską, to końcówka zwrotna będzie -сь.
TRYB ROZKAZUJĄCY
Tryb rozkazujący to inaczej polecenie wykonania jakiejś czynności. Zachęcenie do wykonania czynności może przybierać różną postać: żądania, prośby, propozycji, rady. Tworzenie trybu rozkazującego podzielimy w zależności od koniugacji.
Tryb rozkazujący dla koniugacji I
Najłatwiej utworzyć tryb rozkazujący od tematu 1 osoby liczby pojedynczej czasowników czasu teraźniejszego lub przyszłego prostego.
W zależności od tego, na jaką literę kończy się temat, dodajemy odpowiednią końcówkę. Możemy wyróżnić 3 końcówki dla trybu rozkazującego, a zasady stosowania są następujące:
1. Gdy temat kończy się samogłoską, dodajemy -й, na przykład играть (bawić się). - temat zakończony na samogłoskę, czasownik 1 os. l. poj.
końcówka -> forma 2 os. l. poj. forma 2 os. l. mn.
я игрАю -й играй! играйте!
Końcówka tematu 1 osoby liczby pojedynczej, od której będziesz tworzyć tryb rozkazujący zaznaczona jest kolorem. Prośbę możesz kierować do jednej osoby lub grupy osób, dlatego podane są 2 formy. Liczba mnoga różni się od liczby pojedynczej końcówką -те.
2. Jeśli temat kończy się na spółgłoskę, a w 1 osobie liczby pojedynczej akcent pada na końcówkę, wówczas dodajemy końcówkę -и, na przykład смотреть (patrzeć) - temat zakończony na spółgłoskę, (akcentowana końcówka) -
czasownik 1 os. l. poj. końcówka -> forma 2 os. l. poj. forma 2 os. l. mn.
я смотРю -и смотри! смотрите!
3. Jeśli temat kończy się na spółgłoskę, a w 1 osobie liczby pojedynczej akcent pada na temat, wówczas dodajemy -ь, na przykład встать (wstać):
temat zakończony na spółgłoskę (akcentowany temat), czasownik 1 os. l. poj.
końcówka -> forma 2 os. l. poj. forma 2 os. l. mn.
я встаНу -ь встань! встаньте!
4. Jeśli temat kończy się na dwie spółgłoski, a w 1 osobie liczby pojedynczej akcent pada na temat, wówczas również dodajemy -и. Przykładem może być czasownik вспомнить (wspomnieć): temat zakończony na 2 spółgłoski (akcentowany temat), czasownik końcówka -> 2 os. l. poj. 2 os. l. mn.
вспоМНю -и вспомни! вспомните!
I koniugację mamy już za sobą. Pozostała nam koniugacja II:
Tryb rozkazujący dla koniugacji II tworzymy od 2 osoby liczby pojedynczej, ponieważ w 1 osobie może wystąpić oboczność. Ważną rolę odgrywa tu akcent.
1. Jeśli akcent pada na temat i na temacie pozostaje przez całą odmianę, wówczas dodajemy końcówkę -ь,na przykład бросить (rzucić):
czasownik 2 os. l. poj. końcówka -> forma 2 os. l. poj. forma 2 os. l. mn.
ты броСишь -ь брось! бросьте!
2. Jeśli akcent jest ruchomy, to znaczy inny w 1 osobie liczby pojedynczej, a w pozostałych osobach jak w bezokoliczniku, wtedy dodajemy -и, na przykład сидеть (siedzieć):
czasownik 2 os. l. poj. końcówka -> forma 2 os. l. poj. forma 2 os. l. mn.
ты сиДишь -и сиди! сидите!
Czasowniki zwrotne również tworzą tryb rozkazujący. Zasady stosowania końcówek zwrotnych są następujące: temat zakończony samogłoską, piszemy -сь, a po spółgłosce piszemy -ся. Zilustrują to przykłady:
оденься ubierz się
садитесь siadajcie
Odmiana czasowników typu пить, бить, вить, лить, шить
Oto pięć czasowników, w których znak miękki piszemy przed końcówką we wszystkich formach w odmianie w czasie teraźniejszym i przyszłym prostym: пить – pić бить – bić шить – szyć вить – wić лить - lać
Przykładowa odmiana: я бью, ты бьёшь, он, она, оно бьёт, мы бьём, вы бьёте, они бьют / я лью, ты льёшь, он, она, оно льёт, мы льём, вы льёте, они льют.
Wymiana spółgłosek w temacie czasownika
Podczas odmiany niektórych czasowników w czasie teraźniejszym końcowe spółgłoski tematu ulegają wymianie na inne. Wymiana spółgłosek: г, з, д, - ж, ск, ст – щ, х, с – ш, к, т – ч
Czasowniki z końcówką –ать: резать (ciąć, kroić) писать (pisać) плакaть (płakać) / я режу пишу плачу
Czasowniki z końcówką – чь: мочь (móc) я могу ты можешь
Czasowniki, w których wymiana występuje tylko w pierwszej osobie liczby pojedynczej, np.: платить (płacić) ходить (chodzić) чистить (czyścić) / я плачу хожу чищу / ты платишь ходишь чистишь .
Rzeczownik - имя существительное
Deklinacje rzeczownika w języku rosyjskim
Rzeczowniki w języku rosyjskim odmieniają się według trzech deklinacji. Typ deklinacji określa się na podstawie końcówki mianownika liczby pojedynczej.
Deklinacja I
Do deklinacji I należą rzeczowniki rodzaju żeńskiego i rodzaju męskiego zakończone na -a, -я: мама mama, тётя ciocia, папа tata дядя wujek.
Rzeczowniki te możemy podzielić na miękkotematowe i twardotematowe. Odmiana rzeczownika miękkotematowego (czyli zakończonego na -я) na przykładzie rzeczownika ciocia wygląda następująco:
Przypadek l. p. l. mn.
M. тётя тёти
D. тёти тёть
C. тёте тётям
B. тётю тёть
N. тётей тётями
Msc. тёте тётях
Podobnie będzie się odmieniał każdy rzeczownik miękkotematowy, na przykład podany wyżej rzeczownik дядя (wujek)
Odmiana rzeczownika twardotematowego (czyli zakończonego na -a) różni się końcówkami, które nie zmiękczają tematu. Przykładem może tutaj służyć odmiana rzeczownika mama:
Odmiana rzeczownika twardotematowego:
Przypadek l. p. l. mn.
M. мама мамы
D. мамы мам
C. маме мамам
B. маму мам
N. мамой мамами
Msc. маме мамах
Pojęcie twardego i miękkiego tematu jest dość proste. Trzeba tylko umieć znaleźć temat i rozróżniać samogłoski zmiękczające i twarde. Temat jest częścią słowa, która się nie odmienia. W rzeczowniku mama tematem jest mam, a końcówką -a. Samogłoska a nie powoduje zmiękczenia tematu i dlatego ten rzeczownik odmienia się według odmiany twardotematowej. Każdy rzeczownik tej deklinacji zakończony na -a będzie się tak odmieniał. Wystarczy zapamiętać końcówki dla jednego rzeczownika. Rzeczownik zakończony na -я będzie się z kolei odmieniał jak rzeczownik ciocia. Jeśli się przyjrzeć końcówkom rzeczowników w poszczególnych przypadkach dla miękko- i twardotematowych rzeczowników, to układają się one w pary:
odmiana miękkotematowa odmiana twardotematowa
-а -я
-ы -и
-у -ю
-ой -ей
-ам -ям
-ами -ями
-ах -ях
- -ь
W deklinacji I w dopełniaczu i bierniku liczby mnogiej występuje tzw. temat zerowy, czyli pozostaje sam temat.
Deklinacja II
Do deklinacji II należą rzeczowniki rodzaju męskiego i nijakiego. Poniżej przykładowe rzeczowniki należące do tej deklinacji:
Rzeczowniki deklinacji II - r. męski i r. nijaki zakończone spółgłoską zakończone na –й, zakończone na –ь, zakończone na –о, zakończone na –е: Стол трамвай конь окно платье – stół tramwaj koń okno sukienka
Rzeczownik стол stół będzie się odmieniał jak rzeczownik twardotematowy i każdy rzeczownik tej deklinacji zakończony spółgłoską będzie miał takie końcówki jak poniżej: rodzaj męski - spółgłoska twarda -
Przypadek l. p. l. mn.
M. стол столы
D. стола столов
C. столу столам
B. стол столы
N. столом столами
Msc. столе столах
Rzeczowniki zakończone na -ь i -й będą odmieniały się według odmiany miękkotematowej. Odmiana rzeczownika трамвай (tramwaj) wygląda następująco: rodzaj męski –й rzeczownik nieżywotny -
Przypadek l. p. l. mn.
M. трамвай трамваи
D. трамвая трамваев
C. трамваю трамваям
B. трамвай трамваи
N. трамваем трамваями
Msc. трамвае трамваях
Do tej samej kategorii rzeczowników miękkotematowych należy rzeczownik конь (koń), który odmienia się podobnie do poprzedniego rzeczownika, z tą różnicą, że jest to rzeczownik żywotny i jego forma będzie się różnić w dopełniaczu i bierniku liczby mnogiej: - rodzaj męski –ь, rzeczownik żywotny:
Przypadek l. p. l. mn.
M. конь кони
D. коня коней
C. коню коням
B. коня коней
N. конём конями
Msc. коне конях
Przyjrzyjmy się jeszcze odmianie rzeczownika rodzaju nijakiego okno. Jest to rzeczownik twardotematowy. Odmienia się podobnie jak rzeczownik rodzaju męskiego stół: rodzaj nijaki - spółgłoska twarda:
Przypadek l. p. l. mn.
M. окно окна
D. окна окон
C. окну окнам
B. окно окна
N. окном окнами
Msc. окне окнах
Dość specyficzna jest odmiana rzeczownika здание (budynek). Zakończony jest on na -ие więc już samo zakończenie mówi nam, że odmiana tego rzeczownika będzie miękkotematowa. Poza tym podobnie odmieniają się rzeczowniki rodzaju żeńskiego z I delinacji typu география, биология (geografia, biologia) itp. Popatrz, jak wygląda pełna odmiana:
rodzaj nijaki - zakończenie na -иe:
Przypadek l. p. l. mn.
M. здание здания
D. здания зданий
C. зданию зданиям
B. здание здания
N. зданием зданиями
Msc. здании зданиях
Szczególną uwagę zwróć na odmianę tego rzeczownika w dopełniaczu liczby mnogiej.
Deklinacja III
Do tej deklinacji należą rzeczowniki rodzaju żeńskiego, które kończą się spółgłoską, po której występuje miękki znak. Istotne jest również jaką spółgłoską kończy się wyraz. Od niej zależy rodzaj odmiany: twardotematowa albo miękkotematowa. Przykłady rzeczowników z tej deklinacji wraz z zakończeniami poniżej:
Rzeczowniki deklinacji III - zakończone spółgłoską+ь, zakończone na ж+ь zakończone na ш+ь, zakończone na ч+ь, zakończone na щ+ь /соль, рожь, мышь, ночь, помощь – sól, żyto, mysz, noc, pomoc.
Znak miękki, jak sama nazwa wskazuje, ma za zadanie zmiękczać spółgłoskę występującą przed nim, dlatego rzeczowniki III deklinacji odmieniają się w odmianie miękkotematowej. Rzeczowniki zakończone na ж, ш, ч, щ w liczbie mnogiej będą się odmieniały w odmianie twardotematowej, ponieważ po tych spółgłoskach nie piszemy я. Popatrz, jak odmienia się rzeczownik nieżywotny соль / sól: III deklinacja, rzeczownik nieżywotny:
Przypadek l. p. l. mn.
M. соль соли
D. соли солей
C. соли солям
B. соль соли
N. солью солями
Msc. соли солях
Porównaj teraz odmianę rzeczownika żywotnego mysz. Zauważ, że w liczbie mnogiej jak zwykle biernik jest taki sam jak dopełniacz. I na dodatek po temacie w liczbie mnogiej występują samogłoski niezmiękczające. III deklinacja, rzeczownik żywotny:
Przypadek l. p. l. mn.
M. мышь мыши
D. мыши мышей
C. мыши мышам
B. мышь мышей
N. мышью мышами
Msc. мыши мышах
Opracowano według: https://rosyjski.ang.pl/lekcje/rzeczownik_deklinacje/deklinacje_podzial
Wyjątki w odmianie rzeczownika
Wyjątkami są takie wyrazy jak человек – człowiek czy дети – dzieci
|
|
|
|
|
и. |
Человек |
Люди |
|
р. |
Человека |
Людей |
|
д. |
Человеку |
Людям |
|
в. |
Человека |
Людей |
|
т. |
Человеком |
Людьми |
|
п. |
Человеке |
Людях |
- Wyraz człowiek w języku rosyjskim w liczbie pojedynczej ma budowę Человек, natomiast w liczbie mnogiej przybiera postać Люди. Jest to odmiana nieregularna i należy się jej nauczyć na pamięć.
- Istnieje spora grupa rzeczowników rodzaju męskiego, które w połączeniu z przyimkami в/на w miejscowniku powinny mieć końcówkę е a mają końcówkę у
У zamiast е w miejscowniku w połączeniu z przyimkiem в/на z określonymi rzeczownikami:
- аеропорт – lotnisko/бал - bal/
- берег - brzeg/ бок - bok/ борт-burta/ быт –byt w sensie życie, bytowanie/ верх - wierzch/ год – rok /лед - lód/ лес - las/ лоб - czoło/
- луг - łąka/мост - most/ нос - nos/ плен - niewola/ пол - podłoga/ полк –pułk / пруд - staw/ рот - usta/ сад - ogród/ сне г- śnieg/
- час - godzina/ шаг - krok/ шкаф - szafa.
Istnieje także spora grupa rzeczowników rodzaju męskiego, które w mianowniku liczby mnogiej powinny mieć ы a mają а
А zamiast ы u rzeczowników rodzaju męskiego:
|
|
|
|
Адрес adres |
Адреса |
|
Берег brzeg |
Берега |
|
Бок bok |
Бока |
|
Борт burta |
Борта |
|
Век wiek |
Века |
|
Вечер wieczór |
Вечера |
|
Глаз oko |
Глаза |
|
Голос głos |
Голоса |
|
Город miasto |
Города |
|
Директор dyrektor |
Директора |
|
Доктор lekarz |
Доктора |
|
Дом dom |
Дома |
Taka sama zasada dotyczy słów:
- лес – las луг - łąka мастер - mistrz номер - numer остров – wyspa отпуск – urlop паспорт – dowód osobisty повар - kucharz поезд - pociąg пояс - strefa профессор - profesor рукав-rękaw сторож - stróż том - tom цвет – kolor
Liczebniki główne
0 ноль 10 де́сять 20 два́дцать 300 три́ста
1 оди́н 11 оди́ннадцать 30 три́дцать 400 четы́реста
2 два 12 двена́дцать 40 со́рок 500 пятьсо́т
3 три 13 трина́дцать 50 пятьдеся́т 600 шестьсо́т
4 четы́ре 14 четы́рнадцать 60 шестьдеся́т 700 семьсо́т
5 пять 15 пятна́дцать 70 се́мьдесят 800 восемьсо́т
6 шесть 16 шестна́дцать 80 во́семьдесят 900 девятьсо́т
7 семь 17 семна́дцать 90 девяно́сто 1.000 ты́сяча
8 во́семь 18 восемна́дцать 100 сто 100.000 сто ты́сяч
9 де́вять 19 девятна́дцать 200 две́сти 1.000.000 миллио́н
Warto zapamiętać:
· znak miękki ь piszemy na końcu liczebników 5-20 i 30
· znak miękki ь piszemy w środku liczebników 50-80 i 500-900
· liczebniki 11 i 1.000.000 piszemy z podwójnymi literami - оди́ннадцать, миллио́н
· liczebnik 0 - ноль, 40 - со́рок, 90 - девяно́сто, 900 - девятьсо́т
· liczebnik 1 odmienia się jak zaimek э́тот (ten)
· liczebniki 5-20 i 30 odmieniają się jak rzeczownik тетра́дь (zeszyt)
· liczebniki 50-80 odmieniają się w obu członach składowych
· we wszystkich przypadkach poza biernikiem i mianownikiem liczebnika 8 - во́семь następuje wymiana е na ь, na przykład: во́семь - восьми́, восьмю́
· w liczebnikach 200, 300 i 400 pierwszy człon odmienia się tak jak 2, 3 i 4, ze względu na to mają podwójny akcent
· w liczebnikach 500-900 pierwszy człon odmienia się jak 5
· liczebnik 1.000 - ты́сяча odmienia się jak rzeczownik зада́ча (zadanie)
· liczebnik 1.000.000 - миллио́н odmienia się jak rzeczownik стол (stół)
· w liczebnikach złożonych (234, 1234, 999 itd.) każdy człon odmienia się i zapisuje oddzielnie
Użycie liczebników głównych z rzeczownikami:
Liczebnik один /одна /одно
Один мальчик – jeden chłopiec
Одна девушка – jedna dziewczynka
Одно здание – jeden budynek
A także wszystkie liczebniki główne złożone i składające się z więcej niż dwóch członów zakończone na один/ одна/ одно: двадцать один мальчик, сто одна девушка, тысяча двадцать одно здание – wymagają po sobie rzeczownika w mianowniku w liczbie pojedynczej.
Liczebnik два /две /три /четыре :
Два мальчика – Две девушки – a także wszystkie liczebniki główne złożone i składające się z więcej niż dwóch członów zakończone na два /две /три /четыре : Двадцать два мальчика –тысяча двадцать четыре здания – wymagają po sobie rzeczownika w dopełniaczu liczby pojedynczej.
Liczebniki od пять wzwyż:
Пять мальчиков – a także wszystkie liczebniki główne złożone i składające się z więcej niż dwóch liczebników zakończone na 5 i wzwyż: Двадцать пять мальчиков – тысяча двадцать пять мальчиков - wymagają po sobie rzeczownika w dopełniaczu liczby mnogiej.
Użycie liczebników głównych z przymiotnikami
Liczebnik один /одна /одно : Один маленький мальчик, Одна прекрасная девушка, Одно большое здание.
A także wszystkie liczebniki główne złożone i składające się z więcej niż dwóch członów zakończone na один/ одна/ одно : сто одна прекрасная девушка, тысяча двадцать одно большое здание, - Wymagają po sobie przymiotnika w mianowniku, liczba pojedyncza. Przymiotnik w mianowniku, liczba pojedyncza + один /одна /одно.
Liczebnik два /две /три /четыре : Два маленьких мальчика, Две прекрасные девушки, a także wszystkie liczebniki główne złożone i składające się z więcej niż dwóch członów zakończone na два /две /три /четыре : Двадцать два маленьких мальчика, тысяча двадцать четыре прекрасные девушки - Wymagają po sobie przymiotnika w dopełniaczu dla rodzaju męskiego i nijakiego oraz w mianowniku dla rodzaju żeńskiego liczby mnogiej. Przymiotnik w dopełniaczu rodzaj męski i nijaki , liczba mnoga + два /две/три /четыре przymiotnik w mianowniku rodzaj żeński, liczba mnoga.
Liczebniki od пять wzwyż: Пять маленьких мальчиков a także wszystkie liczebniki główne złożone i składające się z więcej niż dwóch członów zakończone na 5 wzwyż: Двадцать пять маленьких мальчиков, тысяча двадцать пять маленьких мальчиков. - Wymagają po sobie przymiotnika w dopełniaczu liczby mnogiej.
Odmiana liczebników głównych
Liczebnik один /одна /одно liczba pojedyncza (единственное число):
Один rodzaj męski Одна rodzaj żeński Одно rodzaj nijaki
и. Один jeden Одна jedna Одно jeden
р. Одного jednego Одной jednej Одного jednego
д. Одному jednemu Одной jednej Одному jednemu
в. Один/Одного Jeden/jednego Одну jedną Одно/ Одного Jeden/jednego
т. Одним jednym Одной jedną Одним jednym
п. Одном jednym Одной jednej Одном jednym
liczba mnoga одни:
и. Одни jedni
р. Одних jednych
д. Одним jednym
в. Одни/Одних Jedni/jednych
т. Одними jednymi
п. Одних jednych
* liczebnik одни odmienia się przez rodzaje/liczby i przypadki, natomiast w liczbie mnogiej ma znacznie polskiego zaimka sam.
Liczebnik Два две:
и. Два Dwa Две Dwie
р. Двух Dwóch Двух dwu
д. Двум dwom Двум dwom
в. Два Двух Dwa/dwóch Две dwie Двух dwóch
т. Двумя dwoma Двумя dwiema
п. Двух dwóch Двух dwóch
* liczebnik Два odrębne formy dla poszczególnych rodzajów posiada tylko w mianowniku i bierniku to jest: два /две/ двое.
Liczebnik Три, четыре:
и. Три trzy Четыре cztery
р. Трех trzech четырех czterech
д. Трем trzem Четырем czterem
в. Три/трех trzy/trzech Четыре/ четырех Cztery/czterech
т. Тремя trzema Четырьмя czterema
п. Трех trzech Четырех czterech
* liczebnik Четыре w narzędniku po p posiada znak miękki. Nie ma reguły na pojawienie się znaku miękkiego w liczebnikach , dlatego należy się ich uczyć systematycznie na pamięć.
* liczebnik три i wzwyż w odróżnieniu od języka polskiego posiadają jednakową formę dla wszystkich rodzajów.
Liczebnik пять восемь пятьдесят сорок:
и. Пять pięć Восемь osiem Пятьдесят pięćdziesiąt Сорок Czterdzieści
р. Пяти pięciu Восьми ośmiu Пятидесяти pięćdziesięciu Сорока Czterdziestu
д. Пяти pięciu Восьми ośmioma Пятидесяти Pięćdziesięciu Сорока Czterdziestu
в. Пять pięć Восемь osiem пятьдесят pięćdziesiąt Сорок Czterdziestu
т. Пятью pięcioma Восьмью/восемью Ośmioma Пятьюдесятью pięćdziesięcioma Сорока Czterdziestoma
п. Пяти pięciu Восьми ośmiu Пятидесяти pięćdziesięciu Сорока czterdziestu
Liczebnik Восемь w narzędniku posiada dwie formy: Восьмью/восемью , jak zauważamy w liczebniku Восьмью znak miękki znajduje się po c i м , a w liczebniku восемью znak miękki znajduje się tylko po м .
Liczebnik Сорок odmienia się tak samo jak liczebnik сто, девяносто:
и. Девяносто Dziewięćdziesiąt Сто Sto
р. Девяноста Dziewięćdziesięciu Ста Stu
д. Девяноста Dziewięćdziesięciu Ста Stu
в. Девяносто Dziewięćdziesiąt Сто Sto
т. Девяноста Dziewięćdziesięcioma Ста Stoma
п. Девяноста Dziewięćdziesięciu Ста Stu
* liczebniki сорок/ девяносто/ сто we wszystkich przypadkach za wyjątkiem mianownika i biernika posiadają końcówkę а.
Liczebniki двести триста пятьсот:
и. Двести dwieście Триста Trzysta Пятьсот pięćset
р. Двухсот Dwustu Трехсот Trzystu Пятисот Pięciuset
д. Двумстам Dwustu Тремстам Trzystu Пятистам Pięciuset
в. Двести dwieście Триста Trzysta Пятьсот pięćset
т. Двумястами Dwustoma Тремястами Trzystoma Пятьюстами Pięciuset
п. Двухстах dwustu Трехстах trzystu Пятистах pięciuset
* W liczebnikach złożonych od Двести do девятьсот , odmianie ulegają obie części.
Liczebniki шестьсот семьсот восемьсот девятьсот odmieniają się tak samo jak liczebnik пятьсот.
Liczebniki тысяча тысячи миллион миллионы:
и. Тысяча Tysiąc Тысячи tysiące Миллион milion Миллионы miliony
р. Тысячи Tysiąca Тысяч Tysięcy Миллиона miliona Миллионов milionów
д. Тысяче Tysiącu Тысячам Tysiącom Миллиону milionowi Миллионам milionom
в. Тысячу tysiąc Тысячи Tysiące Миллион milion Миллионы miliony
т. Тысячей Tysiącem Тысячами Tysiącami Миллионом milionem Миллионами milionami
п. Тысяче tysiącu Тысячах tysiącach Миллионе milionie Миллионах milionach
* Pamiętać należy, że kiedy używamy liczebnika 1 to po nim zawsze powiemy год, po liczebnikach 2/3/4 użyjemy formy года, a po liczebnikach 5 i wzwyż użyjemy zwrotu лет:
1/11/21/31/31/51 itd – год
2/3/4/22/33/44/32/43/52/54 itd – года
5 i wzwyż /6/8/15/16/17/25/27/48/ – лет
To samo tyczy się słowa тысяча две три четыре тысячи lub пять i wyżej тысяч
* używając zwrotów: свыше – ponad более –więcej менее – mniej около – około należy pamiętać, że liczebnik główny występuje w formie dopełniacza liczby pojedynczej: свыше пяти/ сорока /ста, более двух /шести/ восьми, менее трех /пятнадцати /двадцати, около десяти /двух /семи /девяти.
Informacje o liczebnikach porządkowych
Oznaczają porządek, kolejność przedmiotów. Odpowiadają na pytania: który? (который?), która? ( которая?), które? (которые?). Liczebniki porządkowe odmieniają się jak przymiotniki.
Tworzenie liczebników porządkowych
Przeważnie tworzy się je od tematu dopełniacza liczebników głównych, dodając końcówkę przymiotnika: ый /ая /ое. Przykład: Пяти – liczebnik główny, po odcięciu końcówki otrzymujemy temat Пят do którego dodajemy odpowiednią końcówkę przymiotnika: ый – końcówka dla rodzaju męskiego /ая – końcówka dla rodzaju żeńskiego/ое – końcówka dla rodzaju nijakiego: Пяти – Пят(temat) + końcówka przymiotnika: ый /ая /ое = Пятый
|
Liczebniki główne |
Liczebniki porządkowe, rodzaj męski |
Liczebniki porządkowe, rodzaj żeński |
Liczebniki porządkowe, rodzaj nijaki |
|
один |
Первый pierwszy |
Первая pierwsza |
Первое pierwsze |
|
Два |
Второй |
Вторая |
Второе |
|
Три |
Третий |
Третья |
Третье |
|
Четыре |
Четвертый |
Четвертая |
Четвертое |
|
Пять |
Пятый |
Пятая |
Пятое |
|
Шесть |
Шестой |
Шестая |
Шестое |
|
Семь |
Седьмой |
Седьмая |
Седьмое |
|
Восемь |
Восьмой |
Восьмая |
Восьмое |
|
Девять |
Девятый |
Девятая |
Девятое |
|
Десять |
Десятый |
Десятая |
Десятое |
|
одиннадцать |
Одиннадцатый |
Одиннадцатая |
Одиннадцатое |
|
двенадцать |
Двенадцатый |
Двенадцатая |
Двенадцатое |
|
тринадцать |
Тринадцатый |
Тринадцатая |
Тринадцатое |
|
четырнадцать |
Четырнадцатый |
Четырнадцатая |
Четырнадцатое |
|
пятнадцать |
Пятнадцатый |
Пятнадцатая |
Пятнадцатое |
|
шестнадцать |
Шестнадцатый |
Шестнадцатая |
Шестнадцатое |
|
семнадцать |
Семнадцатый |
Семнадцатая |
Семнадцатое |
|
восемнадцать |
Восемнадцатый |
Восемнадцатая |
Восемнадцатое |
|
девятнадцать |
Девятнадцатый |
Девятнадцатая |
Девятнадцатое |
|
двадцать |
Двадцатый |
Двадцатая |
Двадцатое |
|
двадцать один |
Двадцатый |
Двадцатая |
Двадцатое |
|
двадцать два |
Двадцатый второй |
Двадцатая Вторая |
Двадцатое второе |
|
двадцать три |
Двадцатый Третий dwudziesty trzeci |
Двадцатая Третья |
Двадцатое Третье |
|
тридцать |
Тридцатый trzydziesty |
Тридцатая |
Тридцатое |
|
сорок |
Сороковой czterdziesty |
Сороковая |
Сороковое czterdzieste |
|
пятьдесят |
Пятидесятый pięćdziesiąty |
Пятидесятая |
Пятидесятое |
|
шестьдесят |
Шестидесятый |
Шестидесятая |
Шестидесятое |
|
семьдесят |
Семидесятый |
Семидесятая |
Семидесятое |
|
восемьдесят |
Восьмидесятый |
Восьмидесятая |
Восьмидесятое |
|
девяносто |
Девяностый dziewięćdziesiąty |
Девяностая |
Девяностое |
|
сто |
Сотый setny |
Сотая setna |
Сотое setne |
|
двести |
Двухсотый dwusetny |
Двухсотая |
Двухсотое |
|
триста |
Трехсотый trzechsetny |
Трехсотая |
Трехсотое |
|
четыреста |
Четырехсотый czterechsetny |
Четырехсотая |
Четырехсотое |
|
пятьсот |
Пятисотый pięćsetny |
Пятисотая |
Пятисотое |
|
шестьсот |
Шестисотый sześćsetny |
Шестисотая |
Шестисотое |
|
семьсот |
Семисотый siedemsetny |
Семисотая |
Семисотое |
|
восемьсот |
Восьмисотый |
Восьмисотая |
Восьмисотое |
|
девятьсот |
Девятисотый |
Девятисотая |
Девятисотое |
|
тысяча |
Тысячный |
Тысячная |
Тысячное |
Ważne zasady związane z liczebnikami porządkowymi
· Pamiętać należy, że liczebniki porządkowe Первый/ Второй/ Третий mają zupełnie inny temat niż liczebniki główne один /два /три.
· Liczebnik porządkowy 3 w rodzaju żeńskim i nijakim posiadają dodatkowo znak miękki: третья /третье, oraz odmieniają się jak przymiotniki dzierżawcze.
· Wszystkie liczebniki porządkowe oprócz liczebnika porządkowego Третий/ Третья/ Третье odmieniają się jak przymiotniki twardotematowe.
· W liczebniku porządkowym седьмой/ восьмой pojawia się znak miękki.
· W liczebnikach porządkowych od 50 do 80 zamiast znaku miękkiego pojawia się и: пятьдесят – występowanie znaku miękkiego u liczebnika głównego, Пятидесятый brak znaku miękkiego w liczebniku porządkowym i pojawienie się na jego miejscu и.
· W liczebnikach porządkowych 100 – 400 powstają nowe tematy: Сотый – pojawienie się o w liczebniku porządkowym 100 i brak o w liczebniku głównym 100 сто to samo tyczy się liczebnika porządkowego 200/300/400 lecz w nich dochodzi jeszcze do zmiany tematu: Двухсотый/ Трехсотый/ Четырехсотый.
· W liczebnikach porządkowych od 500 do 700 także pojawia się и zamiast znaku miękkiego: Пятисотый – liczebnik porządkowy i widoczne и.
· W liczebniku porządkowym 800 pojawia się znak miękki po c: Восьмисотый.
· Pamiętać należy, że formy liczebnika porządkowego posiada tylko ostatni liczebnik, reszta pozostaje bez zmian (w języku polskim dwa ostatnie wyrazy):
двести двадцать( liczebniki
główne) восьмой – forma liczebnika porządkowego –
двести двадцать восьмой номер автобуса – 228 numer autobusu
тысяча девятьсот пятьдесят ( forma liczebników głównych) шестой (forma liczebnika porządkowego) год – tysiąc dziewięćset pięćdziesiąty
szósty rok.
Użycie liczebników porządkowych w zwrotach: Używa się ich w różnych zwrotach np.
во – первых – po pierwsze,
во – вторых – po drugie, в – третьих – po trzecie
Во – первых я не согласна с тобой, во – вторых ты вообще не прав, а в – третьих ты говоришь какую-то ерунду – po pierwsze nie zgadzam się z tobą, po drugie
w ogóle nie masz racji a po trzecie mówisz jakieś głupoty.
Przymiotnik - Имя прилагательное
Przymiotnik ogólna charakterystyka
Odmienia się przez : a) przypadki b) liczby c) rodzaje.
Odmiana przymiotnika przez przypadki
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Odmiana przymiotnika przez liczby: liczba
pojedyncza – единственное число
liczba mnoga – множественное число
Odmiana przymiotnika przez rodzaje:
rodzaj męski – мужской род: известный, интересный, хороший
rodzaj żeński – женский род: известная, интересная, хорошая
rodzaj nijaki – средний род : известное, интересное, хорошее
Oprócz przymiotników jakościowych przymiotniki dzielą się na:
Podział przymiotnika:
Przymiotnik zależny jest od rzeczownika pod względem liczby, rodzaju, osoby. Np. jeśli rzeczownik девушка występuje w mianowniku liczby pojedynczej, rodzaju żeńskiego to przymiotnik хороший także powinien wystąpić w mianowniku liczby pojedynczej rodzaju żeńskiego – хoрошая : хoрошая девушка
Przymiotniki jakościowe i krótkie formy
Przymiotniki jakościowe. Są to przymiotniki, które posiadają krótką i pełną formę przymiotnika (полные и краткие формы прилагательных) весёлый – весел / wesoły
-wesół .
W odróżnieniu od języka polskiego, w języku rosyjskim bardzo często występują krótkie formy przymiotnika. W języku polskim jest ich niewiele, jak i używanie ich jest rzadkie: zdrów, gotów,
wesół.
Zasada tworzenia krótkich form w języku rosyjskim
Zasada jest prosta, od pełnej formy przymiotnika добрый odcinamy końcówkę, którą jest ый (ий) dla odmiany miękkiej) i powstaje krótka forma przymiotnika добр, do otrzymanej formy dodaje się odpowiednią końcówkę rodzajową: dla rodzaju męskiego jest to zerowa końcówka добр, dla rodzaju żeńskiego a – добра, dla nijakiego o – добро, natomiast liczba mnoga może mieć końcówkę ы/ и( po к/ г/ х /ж/ щ/ ш/ ч).
Tworzenie krótkich form przymiotnika
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Zdarza się, że podczas tworzenia krótkiej formy powstają tzw. ruchome samogłoski: о/ е /и , polega to na pojawieniu się samogłoski ruchomej w temacie formy
krótkiej:
близкий, po odcięciu końcówki powstaje temat: близк, samogłoska ruchoma znajduje się przeważnie między przedostatnią a ostatnią literą w wyrazie: близок ale tylko w rodzaju
męskim, w pozostałych rodzajach pozostaje bez zmian: близка / близки
Близкий – близк – близок (rodzaj męski) близка (rodzaj żeński) близко (rodzaj nijaki) близки (liczba mnoga)
Powstawanie ruchomych samogłosek
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Krótka forma po szumiących (шипящих): ж/ ш /ч/ щ
Pamiętać należy, że po ж/ ш /ч/ щ nie stawia się znaku miękkiego.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Tu także pojawiły się samogłoski ruchome
Stopniowanie przymiotników w języku rosyjskim
Przymiotniki podlegają stopniowaniu (имеют степени сравнения). Dzielą się na:
1. stopień równy (положительная степень)
2. stopień wyższy ( сравнительная степень) 3. stopień najwyższy (превосходная степень)
Prosta forma stopniowania:
Pamiętać należy, że podczas stopniowania może dojść do tzw. чередования, które polega na tym, że
niektóre spółgłoski ulegają zamianie: к →ч г →ж х →ш т
→ч д →ж ст →щ д →ж з →ж
Dodajemy końcówkę е /ее lub ше ( дальше, дольше, тоньше, старше): od przymiotnika дорогой odcinamy końcówkę ой i uzyskujemy temat: дорог, pamiętamy że г →ж i powstaje дорож i
dodajemy końcówkę е: дороже
дорогой – дорог – дорож – дороже
Простой prosty проще Редкий rzadki реже Узкий wąski Уже
(ст →щ д →ж з →ж)
Opisowa forma stopniowania
Tworzymy poprzez dodanie do stopnia równego wyrazu bardziej – более lub
mniej – менее:
редкий (stopień równy) + более – bardziej/ менее –mniej
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
* takie złożone formy stopnia wyższego przymiotników, używamy, kiedy występuje przyimek в более/в менее (w bardziej / w mniej).
Formy stopnia najwyższego(превосходная степень)
Również występują dwie formy stopnia najwyższego:
1. Prosta forma stopnia najwyższego, tutaj także bardzo często dochodzi do tzw. чередования:
к →ч г →ж х →ш т →ч д →ж ст →щ д →ж з →ж
dodajemy końcówkę ейш/айш.
Zasada tworzenia jest podobna jak przy tworzeniu stopnia wyższego : od przymiotnika талантливый odcinamy końcówkę ый i uzyskujemy temat: талантлив, do którego dodajemy
końcówkę ейш: талантливейш a następnie dodajemy końcówkę przymiotnika ый i powstaje forma талантливейшый талантливый – талантлив + ейш + ый =
талантливейшый
2. Opisowa forma stopnia najwyższego: polega na dodaniu do przymiotnika stopnia równego: веселый wyrazu самый i tak powstaje forma opisowa stopnia najwyższego: самый веселый. Pamiętać należy, że dany przymiotnik ma swój rodzaj: самый веселый самая веселая самое веселое самые веселые lub na dodaniu do przymiotnika stopnia równego: веселый wyrazu наиболее (najbardziej)/ наименее (najmniej)веселый : веселый + наиболее = наиболее веселый наименее = наименее веселый
Przysłówek - Наречие
Przymiotniki tworzą : przysłówki (наречия) на -о/-е/и, np. весёлый – wesoły (przymiotnik) – весело –wesoło (przysłówek). Przysłówek (наречиe) jest to nieodmienna część mowy, która odpowiada na pytania:
- jak? (как?)
- gdzie? (где?)
- kiedy? (когда?)
Przysłówki nie odmieniają się przez przypadki (падежи):
Łączenie się przysłówka z innymi częściami mowy
Przysłówek łączy się z takimi częściami mowy jak:
- rzeczownik (имя существительное)
- przymiotnik (имя прилагательное)
- liczebnik (имя числительное)
- zaimek (местоимение)
Przysłówki łączą się z poszczególnymi częściami mowy, ale nie przejmują ich cech jak: odmiana przez przypadki, nie posiadają kategorii czasu czy kategorii osoby.
Przykłady:
Тепло, Днем, ночью, рысью (szybko), чудом (cudem), бобриком – na jeża, Калачиком – jako przysłówek używa się w ujęciu: Свернуться калачиком –zwinąć się w kłębek, Домой do domu, вверх (w górę/do góry), Всерьез - serio/poważnie, Вокруг – dookoła, Вразбивку - na wyrywki, Напрокат - w najem, Поблизости -w pobliżu, Сбоку - z boku/na uboczu, Впереди - na czele, Красиво - ładnie, Равнодушно – obojętnie, взволнованно – wzburzenie, вызывающе – wyzywająco, Дружески – przyjaźnie, Босиком - na bosaka, Тайком -tajnie/skrycie/, по-деловому – przedsiębiorczo, по-братски - po bratersku, Издалека - z daleka, z dala, Дважды - dwakroć/Dwukrotnie /podwójnie, Втрое - potrójnie/trzykrotnie/trzy razy, Намного - O wiele bardziej, Зачем - po co, Отчего - dlaczego, Незачем - nie ma po co, ощупью - na oślep, po omacku, Тихонько - cichutko, навсегда - na zawsze
Rola przysłówka w zdaniu
Przysłówek w zdaniu pełni funkcję okolicznika ( обстоятельства) lub orzecznika (несогласованного определения)
Przykłady:
Когда я первый раз увидела тебя, я сразу влюбилась в тебя – kiedy cię zobaczyłam pierwszy raz , od razu się w tobie zakochałam.
Когда ты сделаешь домашнее задание? Kiedy odrobisz zadanie domowe? od kiedy?(с каких пор?)
С каких пор ты узнала, что он тебя изменяет? Od kiedy dowiedziałaś się, ze on cię zdradza?
С каких пор ты живëшь здесь? Od kiedy ty tu mieszkasz?
do kiedy?( до каких пор?)
До каких пор родители позволили тебе остаться здесь? Do kiedy rodzice pozwolili ci tu zostać?
До каких пор ты будешь обманывать Катю? Do kiedy będziesz okłamywać Kasię?
Do tej grupy zaliczamy przysłówki:
Вчера – wczoraj
Вчерашний день - dzień wczorajszy
Вчерашний день доставил мне очень много впечатлений – wczorajszy dzień dostarczył mi bardzo dużo wrażeń.
Я договорилась с ним на вчера, но он не пришел – umówiłam się z nim na wczoraj ale on nie przyszedł.
Завтра -jutro
Завтрашний день -jutrzejszy dzień
Они будут завтра -oni będą jutro
Завтрашний день будет для меня ужасным - jutrzejszy dzień będzie dla mnie straszny.
Утром – rano
Встать рано утром – wstać bardzo wcześnie
Мне надо встать утром и поехать к врачу- muszę wstać rano i pojechać do lekarza
Давно – dawno
Я давно не видела бабушки, я поеду к ней сегодня – dawno nie widziałam babci, pojadę do niej dzisiaj
Сначала – wpierw, od początku, od nowa
Сначала подумай, потом отвечай – najpierw pomyśl, potem odpowiadaj.
Издавна - od dawna, z dawien dawna
Он издавна знал о болезни матери – od dawna wiedział o chorobie mamy.
Допоздна - do późna
Нам так хорошо беседовалось, что мы засиделись допоздна – tak nam się dobrze rozmawiało, że zasiedzieliśmy się do późna.
Przysłówki miejsca - Odpowiadają na pytania gdzie? (где?), skąd? (откуда?), dokąd?, gdzie? (куда?):
Далеко -daleko
Моя любимая живет далеко- moja ukochana mieszka daleko.
Дома – w domu
Андрей дома? Czy Andrzej jest w domu?
Ты уже дома? Jesteś już w domu?
Внизу – na dole, w dole
Жить внизу mieszkać na dole
Внизу дома находится мастерская – na dole domu znajduje się pracownia.
Домой – do domu
Мне уже идти домой – muszę już iść do domu.
Катя пошла только что домой – Kasia dopiero co poszła do domu.
Вниз – na dół, w dół
Вниз по Одре – w dół Odry.
Если ты хочешь быстро добраться в магазин, ты должна спуситиься вниз по этой дороге а потом повернуть слева – jeśli szybko chcesz dojść do sklepu, powinnaś pójść w dół tej drogi a następnie
skręcić w lewo.
Сверху – na wierzchu, po wierzchu , ma też takie znaczenie jak вниз na dół, w dół, w przenośnym znaczeniu patrzeć na kogoś z wysoka, z wyższością: смотреть сверху на кого-нибудь.
Андрей смотрет сверху на меня – Andrzej z wyższością patrzy na mnie.
Издалека – z daleka, z dali
Горы видны издалека – góry widać z daleka, lub w przenośnym znaczeniu: начать разговор издалека zacząć rozmowę od małoistotnej sprawy.
Przysłówki przyczyny - Odpowiadają na pytania: Почему? – dlaczego?
Почему ты такой жестокий человек – dlaczego jesteś takim okrutnym (srogim)człowiekiem?.
Почему ты не пришëл ко мне вчера? Dlaczego nie przyszedłeś do mnie wczoraj?
отчего? – od czego?
Отчего все это зависит? – od czego to wszystko zależy?
Tu należą takie przysłówki jak: Спроста – po prostacku, naiwnie, Не спроста – nie bez powodu.
Спросить спроста – spytać po prostu.
Маму надо спросить спроста позволит ли она поехать нам на концерт или нет?- Mamę należy zapytać otwarcie(po prostu) pozwoli nam pojechać na koncert czy nie?.
Со зла – ze złości
Андрей все это сделал со зла – Andrzej zrobił to wszystko ze złości.
Поневоле – chcąc nie chcąc, wbrew woli
Согласиться поневоле – zgodzić się wbrew woli.
Оттого – przez to, dlatego, wskutek tego
Катя не надела шапки , оттого и простудилась – Kasia nie założyła czapki i wskutek tego (przez to) się przeziębiła.
Przysłówki celu - Odpowiadają na pytania: Для чего? dlaczego? Зачем? po co? Для какой цели? W jakim celu?
Należą tu takie przysłówki jak:
Зря – niepotrzebnie, zbytecznie Зря говорить – nie ma co mówić,
szkoda słów, Он зря потратил деньги – niepotrzebnie wydał pieniądze.
Нарочно – umyślnie, naumyślnie, żartem, dla żartu
Он нарочно сказал о своем выезде в Италию, чтобы вас предупредить – naumyślnie was poinformował o swoim wyjeździe do Włoch żeby was uprzedzić. Он нарочно сказал не волнуйтесь – on to powiedział
na żarty nie denerwujcie się.
Назло – na złość, na przekór. Он всем делает назло, у него уже такой характер – on wszystkim robi na złość, ma już taki charakter.
Зачем – po co Зачем ты пришëл? – Po co przyszedłeś? Зачем все это? – Po co to wszystko?
Затем – potem, następnie/ po to / Я приехала к тебе затем , чтобы поговорить – przyjechałam po to, żeby z tobą porozmawiać.
В шутку – na żarty / Сказать что-нибудь в шутку – powiedzieć coś na żarty.
Умышленно – umyślnie, rozmyślnie / Яна умышленно не пошла сегодня в школу, у нее была контрольная работа по физике –Jana rozmyślnie nie
poszła dziś do szkoły, miała dziś kartkówkę z fizyki.
Przysłówki jakościowe Odpowiadają na pytania: jak? – (как?) jakim sposobem? – (каким образом?)
Tu należą takie przysłówki jak:
Холодно - chłodno / В этой комнате очень холодно – w tym pokoju jest bardzo chłodno. Я ненавижу когда в доме холодно – nie na widzę kiedy w
domu jest chłodno.
Грустно- smutnie, żałośnie / Он грустно сегодня выглядел, может быть у него какие-то хлопоты – on dziś wyglądał smutno, мoże ma jakieś
problemy. Мне очень грустно уезжать отсюда – jest mi bardzo smutno wyjeżdżać stąd.
Странно - dziwnie / Странно, что он никому не сказал о своей новой девушке – dziwne, że on nikomu nie powiedział o swojej nowej
dziewczynie.Ты сегодня странно выглядишь – dziwnie dziś wyglądasz.
Чудовищно -dziwnie /Аня почему ты так чудовищно ведëшь себя, случилось что-нибудь? – Ania dlaczego się tak dziwnie zachowujesz, stało się
cos?
Страшно - strasznie / Они так громко кричали друг на друга, что было страшно – oni tak na siebie krzyczeli, ze aż strach.
Быстро - szybko / Я быстро справилась с этим домашним заданием – szybko uporałam się z zadaniem domowym.
Ты так быстро говоришь,что я не магу понять о чëм ты рассказываешь – tak szybko mówisz, że nie mogę zrozumieć o czym opowiadasz.
Правильно - prawidłowo / Ты умный человек и всегда правильно поступаешь – jesteś mądrym człowiekiem i zawsze prawidłowo
postępujesz. Правильно, что мы так решили, его поступок был плахой – dobrze, że tak postąpiliśmy jego postępowanie było złe.
Przysłówki ilościowe. Odpowiadają na pytania: ile?(сколько?) jak dużo?( как
много?) do jakiego stopnia?(до какой степени?)
Należą tu przysłówki:
Много - dużo / Павел знаток истории, он много знает об современной истории – Paweł jest znawcą historii, dużo wie o współczesnej
historii. Я много сегодня учила – dużo się dziś uczyłam.
Mало - mało / Mало кто сегодня интересует политикой, большинству онa уже надоела – mało, kto dziś interesuje się polityką, większości
się ona już sprzykrzyła.
Чуть-чуть - odrobinę / Я чуть-чуть успела узнать о новом парне Кати – zdążyłam dowiedzieć się odrobinę o nowym chłopaku Kasi.
Вдвойне - w dwójnasób, we dwójkę / Вдвойне лучше идти через жизнь – w dwójkę raźniej iść przez życie.
Этот проект они сделали вдвойне – w dwójkę stworzyli ten projekt.
Втройне - w trójnasób, w trójkę /
Дважды - dwa razy, dwakroć, dwukrotnie / Эта известная актриса дважды получила премию – ta sławna aktorka dwukrotnie otrzymała
nagrodę.
Трижды - trzykroć, trzykrotnie, trzy razy / Я уже трижды напоминала тебя, и теперь уже не буду – trzykrotnie cię napominałam i już tego
nie zrobię.
Вдвоём - we dwoje, we dwójkę / Вдвоём лучше идти через жизнь – w dwójkę raźniej iść przez życie.
Очень - bardzo / Мне так очень понравился этот фильм, что я его дважды посмотрела – tak bardzo spodobał mi się ten film, że
oglądnęłam go dwukrotnie.
Совершенно - doskonale, idealnie / Бабушка была совершенно здорова психически – babcia była całkowicie zdrowa pod względem
psychicznym.
Абсолютно - absolutnie, bezwzględnie, zupełnie, całkowicie.
Przysłówki sposobu. Odpowiadają na pytanie: jakim sposobem?(каким
образом?)
Należą tu przysłówki:
Бегом - biegiem / Его бегом не догонишь – biegiem go nie dogonisz.
Галопом - galopem /
Шагом - krokiem / Идти шагом, то есть мерно переступая ногами, не бегом – iść truchtem, to jest iść równo nie biegiem.
Вплавь - wpław / Переправиться вплавь – przepłynąć wpław.
Вперемешку -chaotycznie, bezładnie / Книги лежали вперемешку с газетами – książki leżały w nieładzie z gazetami.
Навзничь - na wznak
Наверняка – na pewno / Я приду наверняка przyjdę na pewno.
Zaimki rosyjskie
Na wstępie prezentacja na temat / Презентация на тему "Местоимение . Вводный урок": materiał ze strony: https://multiurok.ru/files/priezientatsiia-na-tiemu-miestoimieniie-vvodnyi-ur.html
Zaimki rosyjskie | Местоимение
https://rosyjski.pro/zaimki-rzeczowne-w-jezyku-rosyjskim/
Prezentacja na temat / Презентация на тему "Местоимение . Вводный урок": https://multiurok.ru/files/priezientatsiia-na-tiemu-miestoimieniie-vvodnyi-ur.html
Zaimek to niezależna część mowy, która wskazuje na przedmioty, cechy lub ilość, ale ich nie nazywają. Cechy gramatyczne zaimków w języku rosyjskim różnią się w zależności od tego jaką część mowy zastępuje zaimek w tekście. Zaimki rosyjskie zastępujące przysłówki są nieodmienne, natomiast zaimki zastępujące rzeczowniki, przymiotniki lub liczebniki należą do odmiennych. Właśnie dlatego w języku rosyjskim są nazywane “местоимения-существительные”, “местоимения-прилагательные” и “местоимения-числительные”.
Rodzaje zaimków rosyjskich według znaczenia
W języku rosyjskim można wyodrębnić 9 rodzajów zaimków wg znaczenia:
1. Zaimki osobowe | Личные: я, ты, он, она, оно, мы, вы, они. Zaimki osobowe w języku rosyjskim wskazują na uczestników dialogu (я, ты, мы, вы), osoby nie uczestniczące w rozmowie oraz przedmioty (он, она, оно, они).
2. Zaimki zwrotne | Возвратное: себя. Ten zaimek oznacza siebie samego lub przedmiot, na który się zwraca jego własna czynność (Марта себя очень любит, поэтому ничего для себя не жалеет).
3. Zaimki dzierżawcze | Притяжательные: мой, твой, ваш, наш, свой, его, ее, их. Zaimki dzierżawcze rosyjskie wskazują na przynależność przedmiotu do innej osoby lub innego przedmiotu (Это мой рюкзак. его характеристики очень классные).
4. Zaimki wskazujące | Указательные: этот, тот, такой, таков, столько, сей (przestarzałe), оный (przestarzałe). Te zaimki wskazują na cechę lub ilość przedmiotów.
5. Zaimki określone | Определительные: сам, самый, весь, всякий, каждый, любой, другой, иной, всяк (przestarzałe), всяческий (przestarzałe). Zaimki określone rosyjskie wskazują na cechę przedmiotu.
6. Zaimki pytające | Вопросительные: кто, что, какой, который, чей, сколько. Zaimki pytające to specjalne słowa pytające, wskazujące na osoby, przedmioty, cechy i ilość.
7. Zaimki względne | Относительные: takie same jak w przypadku pytających, w zdaniu występują jako wyrazy spójnikowe. Zaimek względny odnosi się zawsze do rzeczownika, który stoi najbliżej niego w zdaniu.
8. Zaimki przeczące | Отрицательные: никто, ничто, некого, нечего, никакой, ничей. W języku rosyjskim zaimki przeczące oznaczają brak przedmiotu lub cechy.
9. Zaimki nieokreślone | Неопределенные: некто, нечто, некоторый, некий, несколько, jak również wszystkie zaimki, utworzone od zaimków pytających z przedrostkiem кое- lub przyrostkami -то, -либо, -нибудь.
Zaimki wg odmiany w języku rosyjskim
1. Zaimki rzeczowne w języku rosyjskim | Местоимения-существительные.
2. Zaimki przymiotne w języku rosyjskim | Местоимения-прилагательные.
3. Zaimki liczebne i przysłowne w języku rosyjskim | Местоимения-числительные/наречия.
Zaimki rzeczowne rosyjskie. Do tej grupy należą: wszystkie zaimki osobowe, zwrotne: себя, pytano-względne: кто, что, nieokreślone: некто, нечто, кто-то, что-то и др., przeczące: никто, ничто.
W języku rosyjskim cechy morfologiczne tych zaimków są podobne do cech morfologicznych rzeczowników. Posiadają rodzaj, liczbę i przypadek. Oprócz tego zaimki osobowe posiadają niezmienną cechę osoby.
Zaimki jak i rzeczowniki nie zmieniają rodzaju. Czasem przynależność do rodzaju jest wyrażona końcówką, np.: он – она – оно, zdarza się również, że zaimki nie posiadają cech wskazujących na rodzaj. W języku rosyjskim rodzaj zaimka często może być określony z kontekstu. Pomóc w tym mogą przymiotniki w liczbie pojedynczej oraz czasowniki w formie czasu przeszłego, na przykład: кто-то позвонил – мужской род (ktoś zadzwonił), что-то вкусное – средний род (coś smacznego). Dzięki kontekstowi wiemy, że zaimek кто jest rodzaju męskiego, zaimek что – rodzaju nijakiego. Zaimki я i ты są rodzaju wspólnego, porównaj: Я уже готов. Я уже готова.
Jest to cecha niezmienna zaimków w języku rosyjskim. Я/мы/ты/вы/он/они – to różne słowa. Zaimki rzeczowne nie odmieniają się wg liczby.
Zaimki rosyjskie odmieniają się wg przypadków.
Zapamiętaj: Zaimki себя, некого, нечего nie mają formy mianownika. Nieokreślony zaimek некто ma tylko formę mianownika. Nieokreślony zaimek нечто ma formy mianownika i biernika.
Zaimki osobowe posiadają formę osoby, ale nie odmieniają się przez nie. W mowie wskazują na obiekt – osobę, o której jest mowa. Zaimki 1. (я i мы) oraz 2. (ты i вы) osoby określają uczestników mowy. Zaimki 3. osoby (он, она, оно i они) wskazują na osoby, które w mowie nie uczestniczą.
Zaimki osobowe w języku rosyjskim odmieniają się przez osoby i liczby, zaimki 3. osoby liczby pojedynczej także przez przypadki i rodzaje.
я́ ты он/оно она мы вы они
И. я ты он/оно́ она́ мы вы они́
Р. меня́ тебя́ его́/него́ её/неё нас вас их/них
Д. мне тебе́ ему́/нему́ ей/ней нам вам им/ним
В. меня́ тебя́ его́/него́ её/неё вас вас их/них
Т. мной/мно́ю тобо́й/ тобо́ю им/ним е́ю/не́ю/ней на́ми ва́ми и́ми/ни́ми
П. обо мне о тебе́ о нём о ней о нас о вас о них
Dodatkowe informacje:
Z uwagi na brak form męskoosobowej i niemęskoosobowej w języku rosyjskim zaimek они jest odpowiednikiem polskich zaimków oni i one.
W języku rosyjskim podczas odmiany zaimków 3. osoby występuje spółgłoska н- na początku zaimków, jeśli przed nimi znajduje się przyimek, np.: рассказать о нем, думать о ней, работать с ними. Spółgłoski н- nie dodajemy, jeśli w celowniku przed zaimkiem znajduje się przyimek благодаря, согласно, навстречу, подобно, наперекор, вопреки: благодаря ей, навстречу ему.
Zaimki zwrotne i wzajemne w języku rosyjskim| Возвратное местоимение себя и взаимное местоимение друг друга
W mowie wskazują kierunek działania na obiekt. Zaimek zwrotny себя oraz wzajemny друг друга nie mają formy mianownika.
себя́ друг дру́га
И. – –
Р. себя́ друг дру́га
Д. себе́ друг дру́гу
В. себя́ друг дру́га
Т. собо́й/ собо́ю друг дру́гом
П. о себе́ о друг дру́ге
Dodatkowe informacje:
Zaimki себя́ oraz друг дру́га odpowiadają polskiemu zaimkowi siebie/się, jednak różnią się znaczeniem. Zaimek себя́ w języku rosyjskim oznacza siebie samego i najczęściej występuje w parze z zaimkiem сам: представь себе – wyobraź sobie, сам себе нарисовал – namalował sobie. Natomiast друг дру́га oznacza siebie nawzajem: они прикрывали друг друга – osłaniali się nawzajem.
Podczas odmiany zaimka друг дру́га odmienia się tylko drugi człon, np.: друг дру́гу, друг дру́гом. Jeśli zaimek występuje z przyimkiem, to przyimek może znajdować się między członami, np.: друг от друга, друг с другом, lub przed zaimkiem: от друг друга, с друг другом. Ważne: niektóre przyimki w języku rosyjskim, np. благодаря, навстречу, вблизи piszemy tylko przed zaimkiem друг дру́га: Благодаря друг другу они смогли решить множество проблем. Они побежали навстречу друг другу.
Podobno pełna lista zaimków wzajemnych w języku rosyjskim (informacja z wiki):
друг другу;
друг (о, в) друге;
один (у, за, на, из, из-под, для) другого;
друг (у, за, перед) дружкой;
друг (у, за, на, из, из-под, для) друга;
друг (с, за, над, под, перед) другом;
друг (о, в) друге;
один (у, за, на, из, для) другого;
один (в, за, на) один;
один к одному (другому);
один (в, за, на) один;
друг (с, за, под, перед) дружкой;
друг (у, из, из-под) дружки;
друг на дружке;
раз за (на) раз[ом];
от раза к разу;
раз к разу;
от случая к случаю;
каждый (у, за, на, из, для) каждого;
каждый за (над, под, перед) каждым.
каждый в каждом;
тот (у, в, за, на, из, из-под, для) [э]того;
от того к [э]тому;
в конце концов; от начала к началу; от первого ко второму; от противного к противному;
Zaimki pytające, względne, nieokreślone oraz przeczące w języku rosyjskim | Вопросительные, относительные, неопределенные и отрицательные местоимения
Do zaimków rzeczownych rosyjskich należą pytano-względne кто, что; zaimki nieokreślone utworzone od кто, что: кое-кто, что-то, что-нибудь i inne; przeczące: никто́, ничто́, не́кого, не́чего. Z uwagi na przedstawiony podział przedstawimy odmianę zaimków кто, что oraz oddzielnie zaimków przeczących.
кто что
И. кто что
Р. кого́ чего́
Д. кому́ чему́
В. кого́ что
Т. кем чем
П. о ком о чём
Przy odmianie rosyjskich zaimków никто́, ничто́, не́кого, не́чего z przyimkami, przyimek stawiamy między partykułą przeczącą i zaimkiem: спорить не о чем, говорить не с кем, ни на кого не положиться и т.д., dlatego w tabeli poniżej podajemy wzory odmiany zaimków z przyimkiem i bez:
никто́, ничто́ не́кого, не́чего
bez przyimka z przyimkiem bez przyimka z przyimkiem
И. никто́, ничто́ – – –
Р. никого́, ничего́ ни у кого́, ни у чего́ не́кого, не́чего не́ у кого, не́ у чего
Д. никому́, ничему́ ни к кому́, ни к чему́ не́кому, не́чему не́ к кому, не́ к чему
В. никого́, ничто́ ни на кого́, ни на что́ не́кого, не́что не́ на кого, не́ на что
Т. нике́м, ниче́м ни с ке́м, ни с че́м не́кем, не́чем не́ с кем, не́ с чем
П. – ни о ко́м, ни о чём – не́ о ком, не́ о чем
Jakie możemy wyciągnąć wnioski?
1) Zaimki не́кого, не́чего nie mają formy mianownika.
2) W języku rosyjskim w zaimkach przeczących partykuła не́ jest zawsze akcentowana, partykuła ни – nigdy, np.: Я ни за что́ на свете не поеду в Африку! Тут не́ о чем разговаривать, я ужасно боюсь крокодилов.
3) Przy odmianie zaimków никто́, ничто́, не́кого, не́чего z przyimkami, przyimek stawiamy między partykułą przeczącą i zaimkiem.
Kilka słów odnośnie użycia zaimków nieokreślonych z partykułami кое-, -то, -нибудь, -либо w języku rosyjskim.
Partykuła кое- w zaimkach nieokreślonych ко́е-кто, ко́е-что oznacza “wiem kto to lub co to, ale nie chcę ci powiedzieć”, odpowiadają polskim zaimkom ktoś, coś.
Partykuły -либо, -нибудь w zaimkach nieokreślonych кто́-либо, что́-нибудь oznaczają “nie interesuje mnie kto to lub co to, jest mi wszystko jedno, liczy się tylko wynik działania”, odpowiadają polskim zaimkom ktokolwiek, cokolwiek, ktoś, coś.
Partykuła -то w zaimkach nieokreślonych кто́-то, что́-то oznacza “nie jestem pewien kto to lub co to było, zapomniałem – mówiący coś wie o przedmiocie rozmowy”, odpowiadają polskim zaimkom ktoś, coś.
Zaimki przymiotne rosyjskie
Do tej grupy należą: wszystkie zaimki dzierżawcze, zaimki wskazujące (prawie wszystkie zaimki tej kategorii) wszystkie zaimki określone, cztery zaimki pytające i względne: какой, каков, который, чей, zaimki nieokreślone pochodne od какой, который, чей: какой-нибудь, чей-то i inne. zaimki przeczące: никакой, ничей
Podobnie jak przymiotniki, zaimki przymiotne w języku rosyjskim odmieniają się przez płeć, liczbę i przypadki, dostosowują się do rzeczowników do których się odnoszą. Do wyjątków zaliczamy zaimki dzierżawcze её i его użyte w liczbie pojedynczej, oraz их w liczbie mnogiej. To są wyrazy niezmienne. Na przykład:
Именительный падеж, ед.ч.: её, его, их дом, квартира, молоко
Родительный падеж её, его, их дома, квартиры, молока
Дательный падеж её, его, их дому, квартире, молоку
Винительный падеж её, его, их дом, квартиру, молоко
Творительный падеж её, его, их домом, квартирой, молоком
Предложный падеж (об) её, его, их доме, квартире, молоке
Именительный падеж, мн.ч.: её, его, их дома, квартиры, молоко etc.
Zaimki како́в, тако́в odmieniają się przez rodzaje i liczby. Na przykład: Каков вопрос, таков ответ; какова уборка, такова чистота etc.
Zaimki dzierżawcze w języku rosyjskim | Притяжательные местоимения
Притяжательные местоимения: мой, твой, наш, ваш, свой, его́, её, их.
муж. и ср. род ж.р. мн.ч.* муж. и ср. род ж.р. мн.ч.
И. мой, моё моя́ мои́ наш, на́ше на́ша на́ши
Р. моего́ мое́й мои́х на́шего на́шей на́ших
Д. моему́ мое́й мои́м на́шему на́шей на́шим
В. И. или Р.** мою́ И. или Р. И. или Р. на́шу И. или Р.
Т. мои́м мое́й мои́ми на́шим на́шей на́шими
П. о моём о мое́й о мои́х о на́ших о на́шей о на́ших
* Liczba mnoga jest wspólna dla wszystkich rodzajów.
** Именительный падеж w przypadku, jeśli zaimek występuje w związku wyrazowym z rzeczownikiem nieżywotnym, w przypadku żywotnego – родительный падеж: Во всем я виню (кого?) нашего брата. Водитель поцарапал (что?) мой пикап.
тот, этот, такой
муж. и ср. род ж.р. мн.ч.* муж. и ср. род ж.р. мн.ч.
И. тот, э́тот/то, э́то та, э́та те, э́ти тако́й, тако́е така́я таки́е
Р. того́, э́того той, э́той тех, э́тих тако́го тако́й таки́х
Д. тому́, э́тому той, э́той тем, э́тим тако́му тако́й таки́м
В. И. или Р.** ту, э́ту И. или Р.** И. или Р.** таку́ю И. или Р.**
Т. тем, э́тим той, э́той те́ми, э́тими таки́м тако́й таки́ми
П. о том, об э́том о той, об э́той о тех, об э́тих о та́ких о тако́й о таки́х
* Liczba mnoga jest wspólna dla wszystkich rodzajów.
**Именительный падеж w przypadku, jeśli zaimek występuje w związku wyrazowym z rzeczownikiem nieżywotnym, w przypadku żywotnego – родительный падеж: Я поставлю на (кого?) этого жеребца. Полицейские выбили (что?) то окно.
Przydatne informacje:
Różnica między тот и э́тот. Э́тот – polski odpowiednik ten, тот – polski odpowiednik tamten. Этот чай остыл – Ta herbata wystygła. Та машина проехала на красный – Tamten samochód przejechał na czerwonym.
Zaimki określone w języku rosyjskim | Определенные местоимения
сам, са́мый, весь, вся́кий, ка́ждый, ино́й, друго́й, любо́й
муж. и ср. род ж.р. мн.ч.*
И. сам, само́ са́мый, са́мое сама́ са́мая са́ми са́мые
Р. самого́ са́мого само́й са́мой сами́х са́мых
Д. самому́ са́мому само́й са́мой сами́м са́мым
В. И. или Р.** И. или Р.** саму́ са́мую И. или Р.** И. или Р.**
Т. сами́м са́мым само́й са́мой сами́ми са́мыми
П. о само́м о са́мом о само́й о са́мой о сами́х о са́мых
* Liczba mnoga jest wspólna dla wszystkich rodzajów.
** Именительный падеж w przypadku, jeśli zaimek występuje w związku wyrazowym z rzeczownikiem nieżywotnym, w przypadku żywotnego – родительный падеж: Антон выбрал (кого?) самого красивого щенка. Они выбрали (что?) самый большой букет.
Przydatne informacje:
1) Odpowiednikiem rosyjskiego zaimka сам jest zaimek sam, używamy zaimka сам kiedy chcemy powiedzieć, że zrobiliśmy coś samodzielnie, bez niczyjej pomocy. Я сам испек этот пирог – Sam upiekłem to ciasto.
2) Zaimka самый używamy w dwóch przypadkach:
a) w znaczeniu akurat. Самое время взять пару выходных и выспаться. To akurat najlepszy moment wziąć kilka dni wolnego i wyspać się.
b) do tworzenia stopnia najwyższego przymiotników: самый хороший телефон – najlepszy telefon
муж. и ср. род ж.р. мн.ч.* муж. и ср. род ж.р. мн.ч.
И. весь, всё вся все ка́ждый, ка́ждое ка́ждая ка́ждые
Р. всего́ всей всех ка́ждого ка́ждой ка́ждых
Д. всему́ всей всем ка́ждому ка́ждой ка́ждым
В. И. или Р.** всю И. или Р.** И. или Р.** ка́ждую И. или Р.**
Т. всем всей все́ми ка́ждым ка́ждой ка́ждыми
П. обо всём обо всей обо всех о ка́ждом о ка́ждой о ка́ждых
* Liczba mnoga jest wspólna dla wszystkich rodzajów.
** Именительный падеж w przypadku, jeśli zaimek występuje w związku wyrazowym z rzeczownikiem nieżywotnym, w przypadku żywotnego – родительный падеж: Аня знала (кого?) каждого игрока. Он купил (что?) все книги.
Przydatne informacje: Rosyjski zaimek весь możemy przetłumaczyć jako cały, wszystko, wszystkie, wszyscy.
Весь день я работал в офисе – Cały dzień pracowałem w biurze. Всё сгорело – Wszystko spłonęło. Все поехали отдыхать на озеро – Wszyscy pojechali odpoczywać nad jezioro.
Zaimki pytające i względne: какой, каков, который, чей; nieokreślone – pochodne od какой, который, чей: какой-нибудь, чей-то; przeczące никакой, ничей | Вопросительные, относительные, неопределенные, отрицательные местоимения
муж. и ср. род ж.р. мн.ч.* муж. и ср. род ж.р. мн.ч.
И. чей, чьё чья чьи како́й, како́е кака́я каки́е
Р. чьего́ чьей чьих како́го како́й каки́х
Д. чьему́ чьей чьим како́му како́й каки́м
В. И. или Р.** чью И. или Р.** И. или Р.** како́ю И. или Р.**
Т. чьим чьей чьи́ми каки́м како́й каки́ми
П. о чьём чьей о чьих о како́м о како́й о каки́х
* Liczba mnoga jest wspólna dla wszystkich rodzajów.
** Именительный падеж w przypadku, jeśli zaimek występuje w związku wyrazowym z rzeczownikiem nieżywotnym, w przypadku żywotnego – родительный падеж.
Zaimki liczebne i przysłowne w języku rosyjskim
Do tej małej grupy zaimków w języku rosyjskim należą: zaimek pytający ско́лько, zaimek wskazujący сто́лько, zaimki nieokreślone не́сколько, сто́лько-то, ско́лько-нибудь i inne.
Rosyjskie zaimki liczebne odmieniają się tylko przez przypadki. Podobnie jak liczebniki w именительного i винительного падежа wymagają odpowiedniej formy rzeczownika, np.: rzeczownika w родительном падеже мн.ч.: не́сколько домов, сто́лько-то квартир. W pozostałych przypadkach dopasowują się do rzeczowników: не́скольким домам, сто́льких-то квартир, о не́скольких квартирах.
И. ско́лько сто́лько-то не́сколько
Р. ско́льких сто́льких-то не́скольких
Д. ско́льким сто́льким-то не́скольким
В. ско́лько сто́лько-то не́сколько
Т. ско́лькими сто́лькими-то не́сколькими
П. о ско́льких о сто́льких-то о не́скольких
Zaimki przysłowne w języku rosyjskim | Местоимения-наречия
Zaimki przysłowne w języku rosyjskim nie odmieniają się. Określone: везде́, всегда́ Wskazujące: так, туда, там, тут, тогда́, сюда́, отсюда, здесь, везде́
Pytano-względne: где, куда́, когда́, заче́м, почему́, как Nieokreślone: где́-то, когда́-то, не́когда Przeczące: нигде́, никогда́, никуда́.
Rosyjski i polski - niezbędne zwroty
i wyrażenia
Poniższy materiał do nauki języka rosyjskiego jest skopiowaną wersją publikacji Anny Buczel, Rosyjski Niezbędne zwroty i wyrażenia, Konsultacja językowa: Alina Zapolska Redakcja: Karolina Kostrzębska, Wydawnictwo Edgard ul. Postępu 12 02-676 Warszawa ISBN 978-83-61828-51-8 Wydanie I Warszawa 2010
1. Podstawowe zwroty grzecznościowe, zawieranie znajomości.
Здравствуйте lub Добрый день. Dzień dobry. Привет! Cześć!
По правилам этикета взрослым принято говорить „Здравствуйте” или „Добрый день”, но зато друзьям можно просто сказать „Привет”!
Zgodnie z zasadami etykiety dorosłym należy zawsze mówić „Dzień dobry”, ale do przyjaciół można po prostu powiedzieć „Cześć”.
До свидания. Do widzenia. До встречи! Do zobaczenia!
Во время прощания принято говорить „До свидания” или просто „До встречи”, если надеешься скоро встретить своего друга. W czasie pożegnania przyjęte jest, żeby powiedzieć „Do widzenia” lub po prostu „Do zobaczenia”, jeśli masz nadzieję na szybkie spotkanie swojego przyjaciela.
Добрый вечер. Dobry wieczór. Добрый вечер, уважаемые дамы и господа, приглашаем вас посмотреть новый спектакль нашего театра. Dobry wieczór, szanowne Panie i Panowie, zapraszamy was do obejrzenia nowego spektaklu naszego teatru.
Добро пожаловать! Witamy! Добро пожаловать в Москву, желаем приятного отдыха. Witamy w Moskwie, życzymy przyjemnego odpoczynku.
Пожалуйста. Proszę bardzo.
Спасибо. Dziękuję.
Откройте, пожалуйста, окно. Proszę otworzyć okno.
Спасибо. Dziękuję.
Вот Ваша сдача. Oto Pani reszta.
Спасибо. Dziękuję.
Пожалуйста. Proszę.
не за что - nie ma za co / – Спасибо тебе большое за то, что ты мне купил эту книгу, она мне очень нужна. – Не за что, я просто был в книжном магазине и вспомнил, что ты о ней говорила. – Dziękuje ci bardzo, że kupiłeś mi tę książkę, jest mi ona bardzo potrzebna. – Nie ma za co, po prostu byłem w księgarni i przypomniałem sobie, że o niej mówiłaś.
Как дела? Co słychać? Спасибо, всё хорошо. Dziękuję, wszystko dobrze. – Привет, как твои дела?
– Привет, спасибо что спросила, сегодня всё хорошо, но вчера было плохо, мне ни в чём не везло. – Cześć, co słychać? – Cześć, dziękuję, że pytasz. Dzisiaj wszystko dobrze, ale wczoraj było źle - nic mi się nie udawało.
Можешь ли ты мне помочь oтремонтировать машину? Прошу, помоги мне! Czy mógłbyś mi pomóc naprawić samochód? Proszę, pomóż mi!
ни в коем случае w żadnym wypadku / Лена, никак не могу тебе одолжить 200 (двести) злотых, ни за что этого не сделаю, ты последний раз мне не вернула. Lena, w żadnym wypadku nie mogę ci pożyczyć 200 złotych. Za nic tego nie zrobię, ostatni raz mi nie oddałaś.
Как тебя зовут? Jak masz na imię? Меня зовут… Mam na imię… Меня зовут Анна, я живу в Варшаве. А как тебя зовут? Mam na imię Anna, mieszkam w Warszawie. A jak ty masz na imię?
Разреши представить… Pozwól, że przedstawię ci… Разреши представить тебе мою маму, её зовут Наталья.
Pozwól, że przedstawię ci moją mamę, ma na imię Natalia.
Познакомиться poznać kogoś / – Познакомьтесь, это мой брат Андрей и его жена Катя, а это мой друг Саша
– Очень приятно с вами познакомиться. – Proszę, poznajcie się, to mój brat Andriej i jego żona Katia, a to mój przyjaciel Sasza. – Bardzo miło mi was poznać.
Приглашаю тебя… Zapraszam cię… Приглашаю тебя на прогулку, а потом в кино, ты согласна?
Zapraszam cię na spacer, a potem do kina, zgadzasz się?
Лёгок на помине. O wilku mowa. – Привет! – Лёгок на помине! Мы только что вспоминали о тебе. – Cześć!
– O wilku mowa. Właśnie wspominaliśmy o tobie.
Мне очень приятно. Miło mi. / Спасибо большое, мне очень приятно с вами встретиться, я очень польщён, что вы меня пригласили. Dziękuję bardzo, bardzo mi miło spotkać się z wami, czuję się zaszczycony, że mnie zaprosiliście.
Приходи ко мне. Przyjdź do mnie. – Зайди ко мне завтра вечером, а то я одна дома сижу. – Лучше ты приходи ко мне, мама испекла пирог. – Wpadnij do mnie wieczorem, siedzę sama w domu. – Lepiej ty przyjdź do mnie, mama upiekła ciasto.
Я предлагаю… Proponuję… Советую пойти в… Radzę iść do… Хорошо dobrze с удовольствием z przyjemnością
– Я предлагаю пойти в драматический театр, но мама советует идти в музыкальный театр. – Хорошо, думаю, что предложение мамы интересней, я с удовольствием послушаю музыку. – Proponuję iść do teatru dramatycznego, ale mama radzi iść do muzycznego. – Dobrze, myślę, że propozycja mamy jest interesująca, z przyjemnością posłucham muzyki.
2. Wyrażanie opinii i preferencji
предпочитать что-то чему-то woleć coś od czegoś / – Ты предпочитаешь кофе или чай? – Czy wolisz kawę czy herbatę?
о вкусах не спорят o gustach się nie dyskutuje / Мне нравится классическое чёрное платье, а моя мама считает, что самое красивое платье – красного цвета, но о вкусах не спорят.
Podoba mi się klasyczna, czarna sukienka. Za to moja mama uważa, że najpiękniejsza sukienka jest koloru czerwonego, ale o gustach się nie dyskutuje.
что-то в этом стиле coś w tym guście / Мне нравится что-то в этом стиле - классическое, но одновременно современное, и потому красивое. Podoba mi się coś w tym guście - klasyczne, ale jednocześnie nowoczesne i dlatego ładne.
дело вкуса rzecz gustu / Я не буду с тобой спорить, какое кресло красивее, это всё дело вкуса.
Nie będę się kłócić, który fotel jest ładniejszy, wszystko to rzecz gustu.
быть красивым być ładnym / нравиться podobać się / Не самое важное в жизни быть красивым - самым большим счастьем является то, чтобы нравиться всем. Bycie ładnym nie jest najważniejsze w życiu - największym szczęściem jest to, żeby wszystkim się podobać.
объедение lub пальчики оближешь palce lizać / Наш ресторан предлагает на первое макароны со шпинатом - просто объедение. Nasza restauracja proponuje na pierwsze danie makaron ze szpinakiem - po prostu palce lizać.
Великолепный pyszny Мне нравится. Smakuje mi. / Этот торт великолепный, но творожный пирог мне больше нравится, он самый вкусный в мире.Ten tort jest pyszny, ale ciasto z twarogiem bardziej mi smakuje, jest najpyszniejsze na świecie.
хороший вкус dobry gust / одеваться со вкусом ubierać się ze smakiem, изящный gustowny в чьём-то вкусе w czyimś guście. У моей подруги хороший вкус, она всегда одевается стильно, а её одежда изящна и в моём вкусе.
Moja koleżanka ma dobry gust, zawsze ubiera się stylowo, a jej ubrania są gustowne i w moim guście.
прийтись по вкусу przypaść do gustu, обратить чьё-то внимание zwrócić czyjąś uwagę. Я обратила внимание на сумку девушки, которую я встретила в метро. На следующий день я купила себе такую же сумку, потому что она очень пришлась мне по вкусу. Zwróciłam uwagę na torebkę dziewczyny, którą widziałam w metrze.
Następnego dnia kupiłam sobie taką samą, ponieważ bardzo przypadła mi do gustu.
подходить к чему-нибудь pasować do czegoś / Мне нравится этот галстук, он подходит к моим глазам.
Podoba mi się ten krawat, pasuje do moich oczu. Я не поменяла бы это ни на что другое. Nie zamieniłabym tego na nic innego.
Я купила вчера самые красивые серёжки в магазине, я не поменяла бы их ни на что другое. Kupiłam wczoraj najpiękniejsze kolczyki, jakie były w sklepie, niezamieniałabym ich na żadne inne.
находить удовольствие в… znajdować przyjemność w…/ Я не требовательна и умею радоваться мелочами, например походом по магазинам. Nie mam wielu potrzeb, znajduję przyjemność w małych sprawach, na przykład w zakupach.
крутить носом kręcić nosem / Я знаю, что сегодняшний обед не самый торжественный, но не крути носом и не говори, что тебе не нравится. Wiem, że dzisiejszy obiad nie jest bardzo uroczysty, ale nie kręć nosem i nie mów, że ci nie smakuje.
Мне не нравится nie podoba mi się / Мама, мне не нравится, что ты не слушаешь, что я тебе говорю, и в очередной раз покупаешь эти невкусные сосиски.
Mamo, nie podoba mi się, że nie słuchasz, gdy do ciebie mówię i kolejny raz kupujesz niesmaczne parówki.
мне противно делать… mam wstręt do… / Я не хочу убирать квартиру после ремонта, мне противно мыть полы, испачканные краской. Nie chcę sprzątać mieszkania po remoncie, mam wstręt do mycia podłóg pobrudzonych farbą.
нервы трепать działać na nerwy / Прости меня, но у меня уже нет сил, можешь просто сесть спокойно и не трепать мне нервы? Wybacz mi, ale nie mam już siły, możesz po prostu usiąść spokojnie i nie działać mi na nerwy?
Нервничать denerwować się / У меня на кухне сегодня ничего не получается, я нервничаю, что гостям не понравится мой пирог. Nic nie udaje mi się dzisiaj w kuchni, denerwuję się, że gościom nie będzie smakowało moje ciasto.
Ужасный okropny омерзительный odrażający / Я не буду больше смотреть фильмы ужасов, потому что в них главные актёры обычно ужасные и омерзительные. Nie będę więcej oglądać horrorów, ponieważ ich główni bohaterowie są zazwyczaj okropni i odrażający.
полная безвкусица totalne bezguście отсутствие хорошего вкуса nie mieć gustu.
3. Czynności codzienne
Проснуться obudzić się Встать wstać / Я проснулся в 8 утра, но не мог встать, сделал это только в 9 утра.
Obudziłem się o 8 rano, ale nie mogłem wstać, zrobiłem to dopiero o 9.
спать как убитый spać jak zabity, спать как сурок spać jak suseł / Меня ничто не разбудит, я всегда сплю как убитый, или, как говорит бабушка - как сурок. Nic mnie nie obudzi, zawszę śpię jak zabity lub jak mówi babcia - jak suseł.
Проспать zaspać / Мне сегодня надо было встать в 7 утра, но я смотрел до полуночи фильм и из-за этого проспал. Miałem wstać dzisiaj o 7, ale wczoraj do północy oglądałem film i przez to zaspałem.
забыть напрочь zapomnieć na śmierć / Я забыл напрочь, что обещал одолжить тебе книгу, и поэтому не взял её.
Zapomniałem na śmierć, że obiecałem wziąć ze sobą tę książkę, żeby ci ją pożyczyć.
Мыться myć się принимать душ brać prysznic делать макияж lub краситься robić makijaż, malować się
Каждый день утром я встаю в 7 часов, потом иду в ванную, там моюсь, то есть принимаю душ, и крашусь.
Każdego dnia rano wstaję o 7, potem idę do łazienki, myję się, czyli biorę prysznic i maluję się.
чистить зубы myć zęby причёсываться czesać się / После душа я всегда чищу зубы, а потом причёсываюсь, чтобы красиво выглядеть. Po prysznicu zawsze myję zęby i potem czeszę się, żeby ładnie wyglądać.
застилать кровать ścielić łóżko / А ты всегда утром застилаешь кровать? Zawsze rano ścielisz łóżko?
Одеваться ubierać się Переодеваться przebierać się / Очень часто бывает, что то, во что я одеваюсь утром , в течение дня мне приходится переодевать, потому что имею деловую встречу. Bardzo często bywa tak, że ubieram się rano, a w ciągu dnia musze się przebrać, ponieważ mam spotkanie służbowe.
выйти из дома wyjść z domu возвращаться домой wracać do domu / По понедельникам я выхожу из дома в 8 часов утра, а возвращаюсь домой в 8 вечера. W poniedziałki wychodzę z domu o 8 rano, a wracam o 8 wieczorem.
Спешить spieszyć się Бежать biec / Я везде и всегда спешу, бывают случаи, что приходится бежать, когда опаздываю на работу. Wszędzie i zawsze się spieszę, bywa, że muszę biec, gdy spóźniam się do pracy.
быть вовремя być na czas опоздать być spóźnionym / Сегодня я не опоздал, прибежал в 9 утра на занятия, то есть, был вовремя. Dzisiaj nie spóźniłem się, przybiegłem o 9 rano na zajęcia, czyli byłem na czas.
Отдыхать odpoczywać Гулять spacerować идти на прогулку iść na spacer / Когда я иду на прогулку, я отдыхаю - самый хороший отдых это гулять и не думать о работе и проблемах. Gdy idę na spacer, odpoczywam. Najlepszym odpoczynkiem jest spacerowanie i nie myślenie o pracy i problemach.
прогуливать собаку wyprowadzać psa / Каждое утро мама или папа прогуливают собаку, но вечером это делаю я.
Każdego ranka mama lub tata wyprowadzają psa, ale wieczorem robię to ja.
читать утреннюю газету czytać poranną gazetę, интересоваться событиями в стране и в мире, interesować się wydarzeniami z kraju i ze świata / Я интересуюсь событиями в стране и в мире , поэтому покупаю утреннюю газету и читаю её, когда еду на работув метро. Interesuję się wydarzeniami z kraju i ze świata i dlatego kupuję poranną gazetę i czytam ją, gdy jadę metrem do pracy.
Завтракать jeść śniadanie Обедать jeść obiad ужинать jeść kolację / Я завтракаю всегда на работе в 8 утра, потом обедаю около 2 часов дня в столовой, ужинаю дома с семьёй в 6 часов вечера. Śniadanie jem zawsze w pracy o 8 rano, potem jem obiad około 2 na stołówce, kolację jem w domu z rodziną, około 6 wieczorem.
встречаться с коллегами по работе spotykać się z kolegami, koleżankami z pracy / Иногда встречаемся с коллегами по работе в выходные и идём вместе в кинотеатр. Czasami w weekend spotykamy się z kolegami, koleżankami z pracy i idziemy razem do kina.
делать покупки robić zakupy / быть маньяком покупок być maniakiem zakupów / Мне очень нравится делать покупки, но пока что я не маньяк покупок. Bardzo lubię robić zakupy, ale myślę, że na razie nie jestem maniakiem zakupów.
Готовить gotować Гладить prasować Стирать robić pranie мыть посуду zmywać naczynia убирать sprzątać
Каждая женщина должна уметь готовить, гладить, мыть посуду и убирать за собой, а что должны уметь мужчины?
Każda kobieta powinna umieć gotować, prasować, myć naczynia, sprzątać po sobie, a co powinni umieć mężczyźni?
4 Człowiek
права человека prawa człowieka / В современном мире очень часто нарушаются права человека. We współczesnym świecie bardzo często łamane są prawa człowieka.
человеческий капитал kapitał ludzki / Человеческий капитал – это экономическое понятие, которое
определяет человеческие знания, опыт и жизненную энергию человека. Kapitał ludzki to pojęcie gospodarcze, które określa wiedzę, doświadczenie i życiową energię ludzi.
Ничто человеческое мне не чуждо. Nic co ludzkie nie jest mi obce. / Мне очень нравятся слова известного философа Теренция: „ничто человеческое мне не чуждо”, и считаю, что эти слова актуальны до сих пор.
Bardzo podobają mi się słowa znanego filozofa Terencjusza: „Nic co ludzkie nie jest mi obce”. Uważam, że są one aktualne do dzisiaj.
выглядеть красиво wyglądać ładnie, выглядеть некрасиво wyglądać brzydko / Даже если окружающий мир некрасивый, моя сестра на его фоне всегда выгладит красиво. Nawet jeśli świat wokół jest brzydki, moja siostra na jego tle zawsze wygląda ładnie.
быть похожими, как две капли воды być podobnym jak dwie krople wody / Все говорят, что моя мама и я похожи как две капли воды. Wszyscy mówią, że jesteśmy podobne z mamą jak dwie krople wody.
быть неразличимыми lub не отличаться być nie do odróżnienia / У меня есть братья-близнецы и я никогда не могу узнать, с которым из них разговариваю, – их не отличить. Mam braci bliźniaków i nigdy nie wiem, z którym z nich rozmawiam, są nie do odróżnienia.
ухаживать за внешностью dbać o wygląd / Все девушки ухаживают за своей внешностью – ходят в парикмахерскую или косметический кабинет. Wszystkie dziewczyny dbają o wygląd - chodzą do fryzjera lub do gabinetu kosmetycznego.
уподобляться (кому / чему) upodabniać się do… / Не знаю, почему большинство девушек хочет уподобиться
манекенщицам, ведь они не самые красивые в мире. Nie wiem, dlaczego większość dziewczyn chce się upodobnić
do modelek, przecież nie są one najładniejsze na świecie.
следить за модой podążać za modą
Мне очень нравится следить за модой, но я не всегда одеваюсь по моде, люблю быть на один шаг от неё.
Bardzo lubię podążać za modą, ale nie zawsze ubieram się zgodnie z modą, lubię być jeden krok za nią.
быть способным к / на… być zdolnym do… / Моя подруга Маргарита способна посвятить всю ночь
просмотру любимых фильмов в десятый раз. Moja koleżanka Margarita jest zdolna do poświęcenia całej nocy,
żeby dziesiąty raz obejrzeć ulubione filmy.
быть эмоциональным być uczuciowym быть бездушным być bezdusznym / Когда я плачу, смотря фильм, некоторые говорят, что я эмоциональный человек, но мне кажется, что иногда я бываю бездушной.
Kiedy płaczę oglądając film, niektórzy mówią, że jestem uczuciowa, ale wydaje mi się, że czasami bywam bezduszna.
заимствовать привычки przejmować czyjeś nawyki иметь привычки mieć nawyki / У каждого человека есть свои привычки, но некоторые люди бывают неопределёнными, заимствуют привычки у других настолько часто, что сложно определить, какие они на самом деле. Każdy człowiek ma swoje nawyki, ale niektórzy bywają mało wyraziści i przejmują nawyki od innych na tyle często, że ciężko stwierdzić, jacy właściwie są.
привыкнуть к образу жизни przyzwyczajać się do sposobu życia / Я привык к студенческому образу жизни, встаю в любое время, если хочется, то хожу на занятия, два раза в год сдаю экзамены. Przyzwyczaiłem się do studenckiego sposobu życia, wstaję o dowolnej porze, jeśli chce mi się, to chodzę na zajęcia, dwa razy w roku zdaję egzaminy.
Терпеть tolerować уважать других и их индивидуальность szanować innych oraz ich indywidualność / Я стараюсь всегда быть толерантным человеком, каждый день повторяю себе, что надо терпеть и уважать других людей и их индивидуальность. Staram się zawsze być tolerancyjnym człowiekiem, codziennie powtarzam sobie, że trzeba tolerować i szanować innych ludzi i ich indywidualność.
человеческие недостатки и достоинства ludzkie wady i zalety / У каждого из нас есть свои недостатки и свои достоинства, нам надо заботиться, чтобы достоинств у нас было всё больше и больше. Każdy z nas ma swoje wady i zalety, musimy dbać o to, żeby zalet było coraz więcej.
5 Rodzina i relacje międzyludzkie
pодиться urodzić się день рождения urodziny / Мой племянник родился 1 июня, то есть в праздник всех детей, скоро будем праздновать его первый день рождения. Mój siostrzeniec (bratanek) urodził się 1 czerwca, czyli w święto wszystkich dzieci. Niedługo będziemy obchodzić jego pierwsze urodziny.
yмереть umrzeć погибнуть zginąć несчастный случай wypadek / По телевидению всё время говорят об ужасных вещах, которые случаются в мире, кто-то умирает на улице, кто-то погибает в авиакатастрофе или с кем-то происходит несчастный случай… W telewizji cały czas mówi się o złych rzeczach, które zdarzają się w świecie: ktoś umiera na ulicy, ktoś ginie w katastrofie lotniczej lub w wypadku…
маленькая семья mała rodzina большая семья duża rodzina братья и сёстры rodzeństwo / Моя семья небольшая: мама, папа, брат и сестра и, конечно, кошка, мы все живём дружно. Moja rodzina jest nieduża: mama, tata, brat i siostra i oczywiście kot – wszyscy żyjemy bardzo zgodnie.
усыновить (мальчика) / удочерить (девочку) adoptować dziecko / Я горжусь моей коллегой по работе, она удочерила одинокую девочку, а потом, через 2 года, усыновила мальчика. Podziwiam moją koleżankę z pracy, zaadoptowała ona dziewczynkę, a później, po dwóch latach, chłopca.
окрестить ребёнка ochrzcić dziecko / Мы окрестили нашего ребёнка, когда ему было полгода. Ochrzciliśmy dziecko, gdy miało pół roku.
многопоколенная семья rodzina wielopokoleniowa
уважать szanować относиться с уважением odnosić się z szacunkiem / Я родился в многопоколенной семье, в которой все уважают друг друга и всегда стараются относиться друг другу с уважением и любовью.
Urodziłem się w rodzinie wielopokoleniowej, w której wszyscy się szanują i starają odnosić się do siebie z szacunkiem i miłością.
думать о других myśleć o innych думать только о себе myśleć tylko o sobie конфликт поколений konflikt pokoleń /
В каждой семье время от времени можно видеть конфликт поколений, бывает, что родители думают только о других, а подростки думают только о себе. W każdej rodzinie zdarza się konflikt pokoleń. Bywa, że rodzice myślą tylko o innych, a nastolatki myślą tylko o sobie.
присматривать за детьми opiekować się dziećmi / Я всегда хотела родить ребёнка, потому что уже с детства любила присматривать за чужими детьми. Zawsze chciałam urodzić dziecko, ponieważ już w dzieciństwie lubiłam opiekować się cudzymi dziećmi.
обзавестись семьёй założyć rodzinę / Я всегда мечтал о том, чтобы обзавестись семьёй, как только
исполнится 21 год, но мне пришлось ждать этого события еще 5 лет. Marzyłem o tym, żeby założyć rodzinę, gdy tylko skończę 21 lat, ale musiałem poczekać jeszcze 5 lat do tego wydarzenia.
сделать предложение oświadczyć sięжить в пробном браке żyć na kocią łapę / Я уже не хотел больше жить в пробном браке и сделал предложение моей невесте, к счастью, она ответила: „да”. Nie chciałem dłużej żyć na kocią łapę i oświadczyłem się mojej dziewczynie. Na szczęście odpowiedziała „tak”.
быть женатым być żonatym быть замужем być mężatką быть холостяком być kawalerem быть невестой być panną
Катя сейчас уже замужем, а Андрей женат, но пока они не поженились, Андрей был холостяком, а Катя невестой.
Katia jest już mężatką, a Andriej żonaty, ale zanim się pobrali, Andriej był kawalerem a Katia panną.
вступить в брак lub расписаться в ЗАГСе wziąć ślub w urzędzie stanu cywilnego обвенчаться wziąć ślub kościelny
свадебный приём przyjęcie weselne / Сперва мы решили расписаться в ЗАГСе, потом обвенчались в церкви, после чего поехали за город праздновать с семьёй на свадебный приём. Najpierw zdecydowaliśmy się wziąć ślub w urzędzie stanu cywilnego, następnie wzięliśmy ślub w cerkwi, po czym pojechaliśmy za miasto świętować z rodziną na przyjęciu weselnym.
pазвестись rozwieść się / Мы очень ладим с моим мужем, я уверена, что никогда не разведёмся.
Przyjaźnimy się z moim mężem, jestem przekonana, że nigdy się nie rozwiedziemy.
любовь с первого взгляда miłość od pierwszego wejrzenia / Почему любовь с первого взгляда случается только в фильмах? Dlaczego miłość od pierwszego wejrzenia zdarza się tylko w filmach?
влюбиться по уши zakochać się po uszy / Я не знаю, что со мной происходит, но когда я смотрю на эту девушку, мне кажется, что я влюбился по уши. Nie wiem, co się ze mną dzieje, ale gdy widzę tę dziewczynę wydaje mi się, że zakochałem się po uszy.
договориться, условиться на свидание (о) свидании umówić się na randkę / Я ещё не верю этому, но, кажется, 5 минут тому назад, я договорился о свидании с самой красивой девушкой в классе. Jeszcze nie wierzę, ale wydaje mi się, że 5 minut temu umówiłem się na randkę z najładniejszą dziewczyną w klasie.
натянуть нос wystawić kogoś do wiatru / К сожалению, девушка, с которой я условился, не пришла на
свидание, она мне натянула нос. Niestety, dziewczyna, z którą się umówiłem, nie przyszła na randkę, wystawiła mnie do wiatru.
настоящая дружба prawdziwa przyjaźń дружба до гробовой доски przyjaźń do grobowej deski / Я верю, что между нами настоящая дружба, она выдержит все и будет до гробовой доски. Wierzę, że między nami jest prawdziwa przyjaźń, ona wszystko wytrzyma i będzie trwać do grobowej deski.
6. Szkoła
być uczniem являться учеником / Я ещё ученик общеобразовательного лицея, но после сдачи экзамена на аттестат зрелости я хочу поступить в yниверситет и стать студентом. Jestem jeszcze uczniem liceum ogólnokształcącego, ale po egzaminie maturalnych chcę dostać się na uniwersytet i być studentem.
являться учителем być nauczycielem учить uczyć / Моя подруга - учительница, она учит взрослых и детей в частной школе иностранных языков. Moja koleżanka jest nauczycielką, uczy dorosłych i dzieci w prywatnej szkole języków obcych.
учиться (как? где?) uczyć się (jak? gdzie?) учиться (чему?) uczyć się (czego?) / Я изучаю английский язык в частной школе в Варшаве, мне нравится в этой школе, я люблю там учиться. Uczę się języka angielskiego w prywatnej szkole w Warszawie. Podoba mi się w tej szkole, lubię się tam uczyć.
учиться очно (на стационаре) uczyć się w trybie dziennym учиться заочно studiować zaocznie / Я училась очно 5 лет в Университете, a моя сестра хотела в студенческое время работать и, поэтому, она училась заочно.
Pięć lat studiowałam dziennie na uniwersytecie, ale moja siostra chciała w czasie studiów także pracować i dlatego uczy się zaocznie.
сдать экзамен zdać egzamin пересдавать zdawać egzamin poprawkowy / Мне не удалось сдать экзамен по русской литературе, и поэтому мне надо его пересдать в сентябре. Nie udało mi się zdać egzaminu z literatury rosyjskiej i dlatego muszę zdawać poprawkowy we wrześniu.
поступить в школу dostać się do szkoły / Я поступил в школу, когда мне было 6 лет, это на год раньше, чем другие дети. Poszedłem do szkoły, gdy miałem 6 lat, czyli rok wcześniej niż inne dzieci.
получить отметку (оценку) dostać ocenę / В школе я получал только хорошие отметки - одни пятёрки. W szkole dostawałem tylko dobre oceny - same piątki.
быть лентяем być leniem быть отличником być prymusem / Я всегда думал, что все ученики отличники, но оказалось, что большинство из них - лентяи. Zawsze myślałem, że wszyscy uczniowie są prymusami, ale okazało
się, że większość z nich to lenie.
делать домашнюю работу odrabiać pracę domową / Вечером после любимого многосерийного фильма я сажусь
за письменный стол и делаю домашнюю работу. Wieczorem po moim ulubionym serialu siadam do stołu i odrabiam
pracę domową.
школьные предметы przedmioty szkolne / У каждого есть свои любимые школьные предметы, мой
любимый - математика. Każdy ma swój ulubiony przedmiot szkolny, moim ulubionym przedmiotem jest matematyka.
перерыв lub перемена przerwa перерыв на обед przerwa obiadowa / В школе есть несколько перерывов между занятиями, но есть также один длиннее других - перерыв на обед. W szkole jest kilka przerw między zajęciami, ale jest także jedna dłuższa od pozostałych - przerwa obiadowa.
расписание уроков plan lekcji /У каждого класса своё расписание уроков. Każda klasa ma swój plan lekcji.
начальная школа szkoła podstawowa
средняя школа szkoła średnia высшая школа szkoła wyższa / Мы начинаем учёбу в начальной школе, потом поступаем в среднюю, которая является обязательной, потом, если захотим, можем поступить в высшую школу, например, университет. Zaczynamy naukę w szkole podstawowej, potem zdajemy do szkoły średniej, która jest obowiązkowa, później, jeśli chcemy, możemy zdawać do szkoły wyższej, na przykład na uniwersytet.
нуждаться в помощи potrzebować pomocy ходить на дополнительные занятия chodzić na korepetycje
Я нуждаюсь в помощи по математике и поэтому хожу на дополнительные занятия. Potrzebuję pomocy w matematyce i dlatego chodzę na korepetycje.
извиняться за опоздание przepraszać za spóźnienie / Я извиняюсь за опоздание на урок, я не успел прийти вовремя на автобус. Przepraszam za spóźnienie, nie zdążyłem na autobus.
Прогуливать wagarować / Я никогда не прогуливал занятий в начальной школе и поэтому был отличницей.
Nigdy nie wagarowałem w szkole podstawowej i dlatego byłem prymusem.
выбрать государственную школу wybrać szkołę państwową / Я не знаю ещё, какую школу выбрать; государственную или частную. Nie wiem, jaką szkołę wybrać: państwową czy prywatną.
получить звание магистра zdobyć tytuł magistra поступить в аспирантуру dostać się na studia doktoranckie
После того, как я получил звание магистра, я поступил в аспирантуру. Po tym jak zdobyłem tytuł magistra, dostałem się na studia doktoranckie.
получать социальную стипендию otrzymywać stypendium socjalne / Некоторые студенты получают стипендию, например, за хорошие отметки - научную, за хорошие результаты в спорте - спортивную, или просто социальную.
Niektórzy studenci dostają stypendia, na przykład za dobre oceny, czyli naukowe, za dobre wyniki w sporcie - sportowe lub po prostu socjalne.
7. Praca
получить работу dostać pracę лишиться работы stracić pracę / Моя подруга за одну неделю получила работу и потом через 2 дня лишилась её. Moja koleżanka w ciągu jednego tygodnia dostała pracę i po dwóch dniach straciła ją.
быть уволенным с работы być zwolnionym z pracy / Из-за кризиса моего папу уволили с работы. Z powodu kryzysu tata został zwolniony z pracy.
искать работу szukać pracy объявление о работе ogłoszenie o pracę / Я только что начала искать работу и сначала решила посмотреть объявления о работе, которые находятся в нашей городской газете. Właśnie zaczęłam poszukiwanie pracy i na początku postanowiłam zajrzeć do ogłoszeń o pracę, które znajdują się w naszej lokalnej gazecie.
подавать резюме składać swoje CV договориться о собеседовании umówić się na rozmowę kwalifikacyjną
В прошлом месяце я подала своё резюме в компанию „Спорт” на должность секретаря и сегодня я договорилась с директором компании о собеседовании. W zeszłym miesiącu złożyłam swoje CV w firmie Sport na stanowisko
sekretarki i dzisiaj umówiłam się z dyrektorem firmy na rozmowę kwalifikacyjną.
работать на должности pracować na stanowisku / Моя мама работает в аптеке, на должности фармацевта.
Moja mama pracuje w aptece na stanowisku farmaceuty.
работать в штате pracować na etacie / В настоящее время хорошо, если кто-то работает в штате, потому что в стране вообще мало работы. W dzisiejszych czasach dobrze jest pracować na etacie, ponieważ w kraju jest mało pracy.
быть на стажировке być na stażu / Два года тому назад я был в Москве в институте русского
языка на стажировке. Dwa lata temu byłem w Moskwie w instytucie języka rosyjskiego na stażu.
сезонная работа praca sezonowa / Я целый год жду, когда начнётся сезонная работа, люблю летом собирать яблоки или груши в саду и одновременно зарабатывать деньги. Cały rok czekam, kiedy zacznie się praca sezonowa: lubię latem zbierać jabłka lub gruszki w sadzie i jednocześnie zarabiać pieniądze.
быть по профессии być z zawodu / Мой папа по профессии врач, а по специальности ветеринар. Mój tata jest z zawodu lekarzem, ze specjalnością lekarz weterynarz.
работать на себя pracować na własny rachunek работать на семью pracować na rodzinę / Пока я был холостой, я работал только на себя, но сейчас у меня родился сын, и мне надо работать на семью. Dopóki byłem kawalerem, pracowałem tylko na własny rachunek, ale teraz urodził mi się syn i muszę pracować na rodzinę.
cотрудничать współpracować устанавливать бизнес-контакты nawiązywać kontakty biznesowe / Задачей каждого торговца является устанавливать бизнес-контакты и сотрудничать с компаниями всего мира. Zadaniem każdego handlowca jest nawiązywanie kontaktów biznesowych i współpraca w firmami z całego świata.
время работы godziny pracy посменная работа praca zmianowa / У моей подруги нет точно определённого времени работы, она работает посменно. Moja koleżanka nie ma ściśle określonego czasu pracy, ona pracuje
na zmiany.
зарабатывать хорошо dobrze zarabiać зарабатывать плохо źle zarabiać получать зарплату dostawać wypłatę
В настоящее время я не анализирую, как я зарабатываю, хорошо или плохо, сегодня самое важное - это то, что ежемесячно я получаю зарплату. W dzisiejszych czasach nie analizuję tego, jak zarabiam, dobrze czy źle. Dzisiaj najważniejsze jest to, że co miesiąc dostaję wypłatę.
быть безработным być bezrobotnym зарегистрироваться в центре занятости zarejestrować się w urzędzie pracy
пособие по безработице zasiłek dla bezrobotnych / Мой друг является безработным, я ему предложил зарегистрироваться в центре занятости, чтобы получать пособие по безработице. Mój kolega jest bezrobotny, zaproponowałem mu, żeby zarejestrował się w Urzędzie Pracy, żeby dostawać zasiłek dla bezrobotnych.
работать за границей pracować za granicą / Если в стране недостаточно много работы, многие люди едут
за границу, чтобы там зарабатывать на жизнь и обеспечивать свою семью. Jeśli w kraju nie ma wystarczająco pracy, wiele osób jedzie za granicę, żeby tam pracować na życie i zapewnić byt swojej rodzinie.
отправляться по делам службы wyjeżdżać służbowo быть в командировке być w delegacji / Я в прошлом месяце был в командировке в России, а на этой неделе отправляюсь по делам службы в Лондон. W poprzednim miesiącu byłem w delegacji w Rosji, a w tym miesiącu wyjeżdżam służbowo do Londynu.
получить служебную машину dostać służbowy samochód / Работая в производственной компании на должности менеджера по транспорту ты, наверное, получишь служебную машину, телефон и ноутбук. Pracując w firmie
produkcyjnej na stanowisku menedżera transportu na pewno dostaniesz służbowy samochód, telefon i laptop.
быть совладельцем компании być współwłaścicielem firmy быть председателем компании być prezesem firmy
Пока я - только совладелец маленькой торговой компании, но в ближайшее время собираюсь открыть свой малый бизнес и стать президентом компании. Na razie jestem tylko współwłaścicielem firmy handlowej, ale w najbliższym czasie chcę otworzyć swój mały biznes i zostać prezesem firmy.
давать работу трудящимся zatrudniać pracowników / Наша компания даёт работу многим трудящимся со всех стран Европы и не только. Nasza firma zatrudnia wielu pracowników ze wszystkich państw Europy i nie tylko.
быть на испытательном сроке być na okresie próbnym продвинуться по службе awansować повышать квалификацию podnosić kwalifikacje / Когда я устроилась на работу, я 3 месяца была на испытательном сроке, потом я начала повышать квалификацию и быстро продвинулась по службе - сейчас я директор по производству.
Gdy zatrudniłam się do pracy miałam 3 miesiące okresu próbnego, później rozpoczęłam podnoszenie kwalifikacji i szybko awansowałam - teraz jestem dyrektorem produkcji.
8. Czas wolny, hobby, sport i życie towarzyskie
встречаться с семьёй spotykać się z rodziną встречаться с друзьями spotykać się z przyjaciółmi / Я обычно встречаюсь с семьёй по воскресеньям, а с друзьями по пятницам. Zwykle w niedziele spotykam się z rodziną, a z przyjaciółmi w piątki.
идти на свидание iść na randkę идти в кинотеатр iść do kina идти в ресторан iść do restauracji / Куда ты хотела бы пойти на свидание: в кинотеатр или в ресторан, а может, вообще ты бы хотела погулять по городу?
Dokąd chciałabyś pójść na randkę: do kina czy do restauracji, a może chciałabyś pospacerować po mieście?
встречаться на дискотеке spotykać się na dyskotece танцевать tańczyć / Мы часто встречаемся с Аней на дискотеке, чтобы потанцевать и познакомиться с новыми людьми. Często z Anią spotykamy się na dyskotece, żeby potańczyć i poznać nowych ludzi.
заниматься спортом uprawiać sport быть спортивного вида и здоровым być wysportowanym i zdrowym / Мой брат часто занимается спортом, поэтому он здоров, у него спортивный вид. Mój brat często uprawia sport, dlatego jest zdrowy i wysportowany.
ходить на дополнительные занятия uczęszczać na zajęcia pozalekcyjne дополнительные занятия zajęcia dodatkowe / Я каждую субботу хожу на дополнительные занятия по математике, потому что не очень в ней разбираюсь. Co sobotę chodzę na dodatkowe zajęcia z matematyki, ponieważ nie radzę sobie z nią.
отдыхать пассивно odpoczywać biernie / Я никогда не отдыхаю пассивно перед телевизором или
компьютером, обычно я отдыхаю активно - плаваю в бассейне или просто катаюсь на велосипеде. Nigdy nie odpoczywam biernie przed telewizorem czy komputerem, zwykle odpoczywam aktywnie - pływam na basenie lub jeżdżę na rowerze.
смотреть телевизор oglądać telewizję смотреть фильмы или спорт oglądać filmy lub sport / По вечерам я люблю сесть и смотреть телевизор, фильмы или время от времени спорт. Wieczorami lubię usiąść i oglądać telewizję, filmy lub czasami sport.
быть лентяем być leniem бездельничать leniuchować / Я не лентяй, время от времени каждый человек любит ничего не делать. Nie jestem leniem, czasami każdy człowiek lubi nic nie robić.
убирать квартиру sprzątać mieszkanie убирать комнату sprzątać pokój / Я не люблю убирать квартиру, обычно я убираю только свою комнату, остальное делает мама. Nie lubię sprzątać mieszkania, zwykle sprzątam tylko mój pokój, resztę robi mama.
быть коллекционером być kolekcjonerem собирать zbierać coś / Мой дедушка настоящий коллекционер, у него 1000 марок со всех частей мира, он собрал их за 10 лет. Mój dziadek jest prawdziwym kolekcjonerem, ma 1000 znaczków ze wszystkich części świata, zebrał je przez 10 lat.
читать книги czytać książki / Я часто читаю книги, обычно делаю это в метро или перед сном. Często czytam książki, zwykle robię to jadąc metrem lub przed snem.
слушать музыку громко из колонок głośno słuchać muzyki слушать музыку в наушниках słuchać muzyki przez słuchawki / Я всегда громко слушаю музыку из колонок или в наушниках, знаю, что это опасно, но я без музыки не могу жить. Zawsze głośno słucham muzyki przez głośniki lub słuchawki, wiem, że jest to niebezpieczne, ale bez muzyki nie umiem żyć.
быть болельщиком być kibicem болеть за… kibicować / Моя коллега по работе – настоящий болельщик, она смотрит каждый матч по волейболу и баскетболу, болеет за польские сборные команды. Moja koleżanka z pracy jest prawdziwym kibicem, ogląda każdy mecz siatkówki i koszykówki, kibicuje reprezentacjom Polski.
распорядок дня porządek dnia планировать свободное время planować czas wolny / Какой у тебя распорядок дня? Ты планируешь своё свободное время? Jaki jest twój plan dnia? Planujesz sobie czas wolny?
ходить в бассейн chodzić na basen ходить в спортзал chodzić na siłownię ходить на каток chodzić na lodowisko
Как я провожу свободное время? Обычно я хожу в бассейн или на каток, но время от времени я люблю посещать спортзал. Jak spędzam czas wolny? Zwykle chodzę na basen lub na lodowisko, ale czasami lubię pójść na siłownię.
выезжать за город wyjeżdżać za miasto экскурсия wycieczka / В выходные мы часто организуем экскурсии - они всегда загородные, никогда - по улицам города. W weekend często organizujemy wycieczki - zawsze poza miasto, nigdy po ulicach miasta.
кататься по городу jeździć po mieście кататься по лесу на велосипеде jeździć w lesie na rowerze / Я часто катаюсь с братом на велосипеде, мы ездим по городу или по лесу. Często jeżdżę z bratem na rowerze, jeździmy po mieście lub po lesie.
поздно ложиться спать późno chodzić spać вставать утром wstawać rano / Я поздно ложусь спать, но потом очень тяжело встать утром с постели. Późno chodzę spać, a potem ciężko mi wstać rano z łóżka.
9 Podróże
путешествовать вокруг света podróżować dookoła świata путешествовать по стране podróżować po kraju / Я никогда не путешествовал вокруг света, но зато очень часто путешествую по стране. Nigdy nie podróżowałem dookoła świata, ale za to bardzo często podróżuję po kraju.
ехать на машине jechać samochodem ехать на поезде jechać pociągiem ехать на автобусе jechać autobusem
Ещё не знаю точно, на чём поедем в Варшаву, может, на машине или на поезде, хотя папа предлагает ехать на автобусе. Nie wiem jeszcze dokładnie, czym pojedziemy do Warszawy, może samochodem lub pociągiem, chociaż tata proponuje, żeby jechać autobusem.
лететь на самолёте lecieć samolotem / В этом году мы первый раз летели на самолёте и нам очень понравилось.
W tym roku pierwszy raz lecieliśmy samolotem i bardzo się nam spodobało.
плавать на корабле pływać statkiem плавать на лодке pływać łódką / Море можно переплыть на большом корабле, по озеру можно плавать на лодке. Przez morze można przepłynąć dużym statkiem, po jeziorze można pływać łódką.
любить прогулки lubić spacery много ходить пешком dużo chodzić pieszo / Я очень люблю ходить пешком, обычно я люблю ходить в клубы и парки города. Bardzo lubię chodzić pieszo, zwykle lubię chodzić do miejskich klubów i parków.
выезжать на выходные wyjeżdżać na weekend выезжать в отпуск wyjeżdżać na urlop / На ближайшие выходные мы едем на море, но в отпуск собираемся в Испанию. W najbliższy weekend wyjeżdżamy nad morze, ale na urlop wybieramy się do Hiszpanii.
отдыхать на местных курортах odpoczywać w lokalnych kurortach отдыхать на заграничных курортах odpoczywać w kurortach zagranicznych / До сих пор мы отдыхали на местных курортах в стране, но в этом году решили поехать на заграничный курорт в Италию. Do tego czasu odpoczywaliśmy w kurortach w kraju, ale w tym roku postanowiliśmy pojechać do zagranicznego kurortu do Włoch.
собираться на экскурсию wybierać się na wycieczkę планировать путешествие planować podróż / Моя подруга Юстына во время каникул собирается в Барселону и ей надо детально запланировать эту экскурсию.
Moja koleżanka Justyna w czasie wakacji wybiera się do Barcelony i musi szczegółowo zaplanować tę wycieczkę.
самостоятельно осматривать памятники zwiedzać zabytki samodzielnie осматривать памятники с экскурсоводом zwiedzać z przewodnikiem / Обычно я самостоятельно осматриваю памятники страны, но иногда делаю это с экскурсоводом. Zwykle samodzielnie zwiedzam zabytki, ale czasami robię to z przewodnikiem.
пользоваться картой posługiwać się mapą пользоваться компасом posługiwać się kompasem / Моя подруга всегда во время экскурсии пользуется картой и компасом. Moja koleżanka zawsze w czasie wycieczki używa mapy i kompasu.
фотографировать интересные места fotografować ciekawe miejsca / Моё хобби - это фотографировать интересные места и людей. Moim hobby jest fotografowanie interesujących miejsc i ludzi.
бронировать билет на поезд rezerwować bilet na pociąg бронировать место в самолёте rezerwować miejsce w samolocie / Во время каникул я собираюсь в Барселону, я уже забронировал место в поезде до Варшавы и место в самолёте в Испанию. W czasie wakacji wybieram się do Barcelony, już zarezerwowałem miejsce w pociągu do Warszawy i miejsce w samolocie do Hiszpanii.
бронировать номер в гостинице rezerwować miejsce w hotelu снять одноместный номер wynająć pokój jednoosobowy
Я уже забронировал место в гостинице - одноместный номер, потому что вышло дешевле, чем в хостеле.
Zarezerwowałem już miejsce w hotelu - pokój jednoosobowy, ponieważ udało się taniej niż hostelu.
взять напрокат машину wypożyczyć samochód / Я взял напрокат машину, за сутки мне надо заплатить около 100 злотых. Wypożyczyłem samochód, za dobę muszę zapłacić około 100 złotych.
проверить, есть ли свободные места sprawdzać, czy są wolne miejsca / Катя, посмотри, есть ли в ресторане свободные места, а то мы не знаем, заходить или нет. Katiu, zobacz, czy w restauracji są wolne miejsca, bo nie wiemy, czy wchodzić czy nie.
опоздать на поезд spóźnić się na pociąg опоздать на самолёт spóźnić się na samolot опоздать на паром spóźnić się na prom / Я один раз в жизни опоздал на паром, на самолёт - никогда, но зато на поезд опаздываю ежедневно.
Jeden raz w życiu spóźniłem się na prom, na samolot nigdy, ale na pociąg spoźniam się codziennie.
сдать багаж в камеру хранения oddać bagaż do przechowalni забрать багаж ис камеры хранения odebrać bagaż z przechowalni / Я сдал багаж в камеру хранения в 9 утра, забрал его после
экскурсии по городу в 5 часов дня. Oddałem bagaż do przechowali o 9 rano, a odebrałem go po wycieczce po mieście o 5 po południu.
чемоданное настроение zdenerwowanie przed podróżą / Не торопи, мама, у меня чемоданное настроение, давай
присядем и отдохнём. Mamo, nie popędzaj mnie, denerwuję się przed wyjazdem, usiądźmy i odpocznijmy.
обзорная экскурсия wycieczka objazdowa туристическое бюро biuro podróży / Туристическое бюро предлагает обзорные экскурсии по городу летом и зимой. Biuro turystyczne oferuje latem i zimą wycieczki objazdowe po mieście.
10. W mieście
ездить на автобусе jeździć autobusem ездить на метро jeździć metrem ездить трамваем jeździć tramwajem
ездить на такси jeździć taksówką / По городу я обычно езжу на метро или на автобусе, но бывает, что езжу трамваем или на такси, но это очень редко. Po mieście zwykle jeżdżę metrem lub autobusem, ale bywa, że jadę
tramwajem lub taksowką, ale bardzo rzadko.
пользоваться городским транспортом korzystać z transportu publicznego ходить пешком chodzić pieszo
Я ежедневно хожу пешком, но бывает, что пользуюсь городским транспортом, если мне надопопасть в другой конец города. Codziennie chodzę pieszo, ale bywa, że korzystam z transportu publicznego, jeśli muszę dostać się na drugi koniec miasta.
стоять на светофоре stać na światłach ждать зелёный свет czekać na zielone światło / Я не люблю стоять на светофоре и ждать, пока появится зелёныйсвет. Nie lubię stać na światłach i czekać, aż pojawi się zielone.
автобусная остановка przystanek autobusowy станция метро stacja metra Как попасть…? Jak się dostać do…?
Чтобы попасть в центр города, лучше идти на эту остановку илина станцию метро?
Żeby dostać się do centrum miasta, lepiej iść na ten przystanek czy do stacji metra?
идти прямо iść prosto повернуть направо skręcić w prawo повернуть налево skręcić w lewo повернуть назад cofnąć się / Мне сказали, что в музей надо сперва идти прямо, потом повернуть направо и потом налево, снова прямо, самое
важное, чтобы не поворачивать назад. / Powiedziano mi, że do muzeum muszę iść prosto, potem skręcić w prawo, a potem w lewo, znowu w prawo. Najważniejsze, żeby się nie cofać.
главная улица города główna ulica miasta / Тверская является главной улицей Москвы. Twerska jest główną ulicą Moskwy.
центр города centrum miasta окраина города obrzeża miasta жить mieszkać / Я живу на окраине города и, чтобы попасть в центр, мне надо ехать 30 минут на метро. Mieszkam na obrzeżach miasta i żeby dostać się do centrum, muszę jechać 30 minut metrem.
быть коренным жителем города być rdzennym mieszkańcem / Мой дедушка и моя бабушка являются коренными жителями города Варшавы. Mój dziadek i moja babcia są rdzennymi mieszkańcami miasta Warszawy.
подземный переход przejście podziemne / Чтобы попасть в книжный магазин, тебе надо идти прямо, потом повернуть налево и перейти через подземный переход. Aby dostać się do księgarni, musisz iść prosto, potem w lewo i przejść przez przejście podziemne.
односторонняя улица ulica jednopasmowa двухсторонняя улица ulica dwupasmowa / Мне кажется, что однопоточные улицы неудобны для водителей, я люблю ездить по двухпоточным улицам. Wydaje mi się, że drogi jednopasmowe nie są wygodne dla kierowców, lubię jeździć drogami dwupasmowymi.
тротуар chodnik велосипедная дорожка ścieżka rowerowa / Хорошо, что в городе появились велосипедные дорожки, наконец, велосипедистам не надо ездить по тротуарам. Dobrze, że w mieście pojawiły się ścieżki rowerowe, w końcu rowerzyści nie muszą jeździć po chodnikach.
находиться znajdować się спортивный комплекс kompleks sportowy школа szkoła / Спортивный комплекс находится на улице Пушкина в здании школы номер 5. Kompleks sportowy znajduje się na ulicy Puszkina w budynku szkoły numer 5.
быть мэром города być burmistrzem miasta заботиться об облике города dbać o wygląd miasta / Мой папа политик, он всегда мечтал стать мэром и заботиться об облике города. Mój tata jest politykiem, zawsze marzył o tym, żeby zostać burmistrzem i dbać o wygląd miasta.
уезжать из деревни в город uciekać ze wsi do miasta / Когда мне было 15 лет, я уехал из деревни в город, с того времени живу в Москве. Gdy miałem 15 lat, uciekłem ze wsi do miasta, od tego czasu mieszkam w Moskwie.
переселяться przeprowadzać się купить квартиру в городе kupić mieszkanie w mieście снимать квартиру wynajmować mieszkanie / До сих пор мы снимали квартиру, но когда появились деньги, мы купили новую квартиру, и через неделю будем переселяться. Do pewnego momentu wynajmowaliśmy mieszkanie, ale gdy pojawiły się pieniądze, kupiliśmy własne i za tydzień będziemy się przeprowadzać.
пользоваться услугами korzystać z punktów usługowych сапожник szewc парикмахер fryzjer портной krawiec
Я очень часто пользуюсь услугами портного, время от времени хожу к парикмахеру и когда надо поставить новые набойки, я иду к сапожнику. Bardzo często korzystam z usług krawca, czasami chodzę do fryzjera i gdy muszę wymienić fleki, idę do szewca.
старый город stare miasto / У меня комната с большим окном с видом на парк и старый город, я люблю там отдыхать. Mam pokój z dużym oknem z widokiem na park i stare miasto,
lubię w nim odpoczywać. каменный дом kamienica небоскрёб drapacz chmur / Я до сих пор не могу решить, где удобнее и приятнее жить - в каменном доме или в небоскрёбе. Nadal nie mogę zdecydować, gdzie żyje się wygodniej i przyjemniej – w kamienicy czy w drapaczu chmur.
спрашивать, как дойти pytać o drogę за углом za rogiem / Я спросил, как дойти и мне сказали, что детский магазин находится за углом, на следующей улице. Zapytałem o drogę i powiedziano mi, że sklep z artykułami dla dzieci znajduje się za rogiem, na następnej ulicy.
строить квартиру budować mieszkanie строить дом budować dom строить небоскрёб budować wieżowiec
Мой папа архитектор, а мой брат строитель, они занимаются строительством квартир и домов, одновременно строят небоскрёб в центре города. Mój tata jest architektem, a mój brat budowniczym, zajmują się budową mieszkań i domow, budują też wieżowiec w centrum miasta.
11. Sklep i zakupy
торговый центр centrum handlowe / Я всегда делаю покупки в торговом центре, потому что там могу найти всё, что мне нужно. Zawsze robię zakupy w centrum handlowym, ponieważ tam mogę
znaleźć wszystko, czego potrzebuję, время работы godziny otwarcia, районный магазин sklep osiedlowy / Время работы районного магазина - с 6 до 17. Godziny otwarcia sklepu osiedlowego: 6-17.
круглосуточный магазин sklep całodobowy, делать покупки robić zakupy / Около моего дома находится круглосуточный магазин, в котором я очень часто делаю покупки вечером, когда нет времени сделать их днём.
Niedaleko mojego domu jest sklep całodobowy, w którym bardzo często robię zakupy wieczorem, gdy nie mam czasu zrobić tego w dzień.
покупать что-то kupować coś, стоять в очереди stać w kolejce / Я не люблю покупать подарки перед праздником, потому что надо долго стоять в очереди. Nie lubię kupować prezentów przed świętami, ponieważ trzeba długo
czekać w kolejce.
Сколько стоит…? Ile kosztuje…? / Сколько стоит этот свитер и сколько стоят эти брюки - они мне понравились.
Ile kosztuje ten sweter i ile kosztują te spodnie – podobają mi się.
Можно платить картой? Czy można płacić kartą?, платить наличными płacić gotówką / В нашем магазине мы разрешаем платить не только наличными, но также магнитными картами. W naszym sklepie można płacić nie tylko gotówką, ale również kartami magnetycznymi.
С Вас… Płaci Pan / Pani… Сдача reszta / С Вас 15 долларов. Спасибо. Вот Ваша сдача.
Płaci Pan / Pani 15 dolarów. Dziękuję. Oto Pana / Pani reszta.
Продавец sprzedawca продавщица sprzedawczyni, работа кассира praca kasjera, работа кладовщика praca magazyniera / В магазине видна работа продавцов и продавщиц, но также важна работа кассиров и кладовщиков.
W sklepie widać pracę sprzedawców i sprzedawczyń, ale ważna jest również praca kasjerów i magazynierów.
взвесить 300 граммов zważyć 300 gramów, взвесить полкилограмма zważyć poł kilograma / Можете мне взвесить 300 граммов сыра и полкилограмма шоколадных конфет? Czy może mi Pan / Pani zważyć 30 deko sera i poł kilograma cukierków czekoladowych?
Дайте мне, пожалуйста… Proszę podać mi…, 1 килограмм картофеля 1 kilogram ziemniaków / Дайте мне, пожалуйста, полкилограмма морковки и килограмм картофеля. Proszę podać mi poł kilograma marchewki i kilogram ziemniaków.
Где я могу найти…? Gdzie mogę znaleźć…? / Извините, пожалуйста, где я могу найти сахарный песок?
Przepraszam, gdzie mogę znaleźć sypki cukier?
cвежий świeży, срок годности data ważności / Это молоко ещё свежее, его срок годности - до следующей недели.
To mleko jest jeszcze świeże, ma datę ważności do następnego tygodnia.
испорченный zepsuty, просроченный przeterminowany, тухлый zgniły / В нашем холодильнике удивительные продукты: испорченные йогурты, просроченное молоко и тухлые яйца. W naszej lodówce są zadziwiające produkty: zepsute jogurty, przeterminowane mleko i zgniłe jajka.
слишком много za dużo, слишком мало za mało, можно добавить można dołożyć / Этого печенья для меня слишком много, но халвы можете немного добавить. Tych ciastek jest dla mnie za dużo, ale chałwy może Pani trochę dołożyć.
магазин самообслуживания sklep samoobsługowy / Я всегда делаю покупки в магазине самообслуживания.
Zawsze robię zakupy w sklepie samoobsługowym.
Чем могу Вам помочь? W czym mogę pomóc? Только смотрю. Tylko oglądam.
– Добро пожаловать в наш магазин. Чем могу Вам помочь? – Здравствуйте, пока только смотрю, спасибо.
– Witamy w naszym sklepie. W czym mogę Panu pomóc? – Dzień dobry, na razie tylko oglądam, dziękuję.
Можно померить? Czy mogę przymierzyć? Извините, пожалуйста, можно померить эту красную блузку и серые брюки? Przepraszam, czy mogę zmierzyć tę czerwoną bluzkę i szare spodnie? Дайте, пожалуйста, на размер больше… Proszę o rozmiar większy…
размер меньше rozmiar mniejszy, другой цвет inny kolor / Эта юбка мне не идёт, дайте, пожалуйста, на размер меньше и другой цвет, например, зелёный, и ещё блузку на размер больше.
Nie pasuje mi ta spódnica, proszę podać mi o rozmiar mniejszą i w innym kolorze, na przykład zieloną i jeszcze bluzkę o rozmiar większą.
Из какого материала эта обувь ? Z jakiego materiału są te buty? натуральная кожа skóra naturalna, замша zamsz
Скажите, пожалуйста, из какого материала эта обувь, это натуральная кожа? Можете мне показать такой же фасон, но из замши? Proszę powiedzieć, z jakiego materiału są te buty, to skóra naturalna? Czy może mi Pan / Pani pokazać taki sam fason, ale z zamszu?
хлопок bawełna, шерсть wełna, синтетика tworzywo sztuczne / Всегда покупаю майки из хлопка, самые хорошие носки делаются из шерсти, к сожалению, в настоящее время появляется много вещей из синтетики.
Zawsze kupuję koszulki z bawełny, najlepsze skarpetki są zrobione z wełny, niestety, w dzisiejszych czasach pojawia się wiele rzeczy z tworzyw sztucznych.
плохое качество продукта zła jakość produktu, рекламировать złożyć reklamację / Я купил брюки плохого качества, они сели после стирки, и поэтому я решил рекламировать это плохое изготовление. Kupiłem spodnie złej jakości, po praniu skurczyły się i dlatego zdecydowałem się reklamować ich złe wykonanie.
быть модно одетым być modnie ubranym / Современная молодёжь одевается модно, но, к сожалению, не всегда смотрит на то, подходит им эта одежда или нет. Dzisiejsza młodzież ubiera się modnie, ale, niestety, nie zawsze zwraca uwagę na to, czy pasuje im dane ubranie czy nie.
12. Jedzenie i picie
завтракать jeść śniadanie, обедать jeść obiad, ужинать jeść kolację / Я завтракаю на работе, потому что нет времени поесть дома, обедаю обычно около 16, ужинаю дома вечером, за два часа до сна. Śniadanie jem w pracy, ponieważ nie mam czasu zjeść w domu, obiad jem zwykle około 16, wieczorem, na dwie godziny przed snem, zjadam w domu kolację.
пить чай pić herbatę, пить кофе pić kawę / Я очень люблю пить зелёный чай, ещё мне нравится чёрный чай
с добавками, кофе я почти не пью. Bardzo lubię pić zieloną herbatę, smakuje mi jeszcze czarna herbata z dodatkami, kawy prawie wcale nie piję.
пробовать что-то próbować czegoś , приправить по вкусу doprawiać do smaku / Я попробовал твой суп, и мне кажется, что его надо приправить по вкусу, а сейчас он вообще безвкусный. Spróbowałem twojej zupy i wydaje mi się, że trzeba ją doprawić, teraz jest właściwie bez smaku.
готовить блюда przygotowywać posiłki, варить gotować, жарить smażyć / Я очень люблю готовить блюда, например, сегодня я буду варить рассольник и жарить рыбу. Bardzo lubię przygotowywać posiłki, na przykład dzisiaj będę gotować zupę ogórkową i smażyć rybę.
печь пироги piec ciasta, печенье ciasteczka / На день рождения мамы я буду печь творожный пирог и планирую ещё сделать печенье с абрикосовым джемом. Na urodziny mamy będę piec ciasto z twarogiem i planuję jeszcze zrobić ciastka z dżemem brzoskwiniowym.
готовить по рецепту przygotowywać według przepisu / Я никогда не готовлю блюда строго по рецепту, всегда добавляю что-то от себя. Nigdy nie przygotowuję potraw ściśle według przepisu, zawsze dodaję coś od siebie.
быть голодным как волк być głodnym jak wilk / Мама, сделай мне, пожалуйста, бутерброд, я голоден как волк.
Mamo, zrób mi, proszę, kanapkę, jestem głodny jak wilk.
домашний обед domowy obiad / Я очень люблю в воскресенье сидеть за семейным столом и кушать домашний обед, который приготовила вся семья. Bardzo lubię w niedzielę usiąść do rodzinnego stołu i zjeść domowy
obiad, który przygotowała cała rodzina.
сделать заказ lub заказать złożyć zamówienie, официант kelner / К нам подошёл официант, мы заказали первое и второе блюда и после обеда - десерт. Przyszedł do nas kelner, zamówiliśmy pierwsze i drugie danie i po obiedzie - deser.
бронировать столик rezerwować stolik / Я вчера позвонила в ресторан Африка и забронировала столик
на двоих у окна. Wczoraj zadzwoniłam do restauracji Afryka i zarezerwowałam stolik przy oknie dla dwojga.
заказать первое блюдо zamówić pierwsze danie, второе блюдо drugie danie, десерт deser, закуски przystawki (zakąski) / Мы забронировали столик, заказали на 14 часов закуски, то есть салаты, колбасные изделия, потом на 14:30 - первое и второе блюда, потом десерт – мороженое со сливками. Zarezerwowaliśmy stolik, na godzinę 14 zamówiliśmy przystawki, czyli sałatki i wędlinę. Później na 14.30 zamówiliśmy pierwsze i drugie danie, potem deser - lody z bitą śmietaną.
есть на лету jeść w biegu / У меня не было времени, чтобы зайти в ресторан пообедать, я хотел покушать быстро и поэтому заказал гамбургер, который ел на лету. Nie miałem czasu, żeby pójść do restauracji na obiad, chciałem zjeść coś szybko i dlatego zamówiłem hamburgera, którego jadłem w biegu.
приходиться по вкусу – кухня итальянская gustować w kuchni włoskiej / Что тебе больше нравится: макароны итальянской кухни, рис кухни китайской или вообще народная польская кухня? Co ci bardziej smakuje: makarony w kuchni włoskiej, ryż w kuchni chińskiej czy ogólnie narodowa kuchnia polska?
переесть lub объесться przejeść się / Я уже не могу смотреть на еду, я переел, и до конца дня буду только пить минеральную воду. Już nie mogę patrzeć na jedzenie, przejadłem się i do końca dnia będę tylko pić wodę mineralną.
быть голодным być głodnym / Я сегодня почти ничего не съел, я сильно голоден, мне надо быстро что-то покушать. Dzisiaj prawie nic nie zjadłem, jestem bardzo głodny, muszę szybko coś zjeść.
оставить место на десерт zostawić miejsce na deser / Я уже после обеда, но оставил в желудке место на десерт, скажите, в какое время десерт будет готов. Ja już jestem po obiedzie, ale zostawiłem miejsce w żołądku na deser,
powiedzcie, kiedy będzie gotowy.
13. Zdrowie
простудиться przeziębić się, заболеть być chorym / На прошлой неделе я простудился, но не вылечился и заболел воспалением лёгких. W zeszłym tygodniu przeziębiłem się, ale nie wyleczyłem się do końca i zachorowałem na zapalenie płuc.
иметь симптомы mieć objawy / У меня симптомы гриппа: у меня ломота в костях, болит горло,
голова, мне тяжело дышать и у меня высокая температура. Mam objawy grypy: łamie mnie w kościach, boli mnie gardło, głowa, ciężko mi oddychać i mam wysoką gorączkę.
болен chory (niegroźnie, krótko), больной chory przewlekle / Я болен гриппом, а моя бабушка почти всю жизнь больная астмой. Jestem chory na grypę, a moja babcia prawie całe życie jest chora na astmę.
быть здоровым как бык być zdrowym jak ryba / Мой папа здоров как бык, он никогда не болеет, даже голова
у него не болит. Mój tata jest zdrowy jak ryba, nigdy nie choruje, nawet głowa go nie boli.
беречь здоровье dbać o zdrowie, закаляться hartować się / Я берегу своё здоровье, ежедневно закаляюсь – делаю утреннюю зарядку. Dbam o zdrowie, codziennie się hartuję - robię poranną gimnastykę.
пойти к врачу pójść do lekarza, пойти в поликлинику pójść do przychodni / Я сильно простудился и поэтому пошёл утром в поликлинику, чтобы записаться к врачу. Bardzo się przeziębiłem, dlatego wybrałem się rano do przychodni, żeby zapisać się do lekarza.
вызвать врача на дом wezwać lekarza do domu na wizytę domową, / Я так плохо себя чувствовал, что у меня не было сил поехать в поликлинику или в больницу, поэтому мы вызвали врача на дом. Tak się źle czułem, że nie miałem sił, żeby pojechać do przychodni lub szpitala, dlatego wezwałem lekarza do domu na wizytę domową.
вызвать к больному скорую помощь wezwać do chorego karetkę pogotowia / Я был свидетелем несчастного случая в центре нашего города и вызвал скорую помощь к пострадавшим. Byłem świadkiem wypadku w centrum naszego miasta i wezwałem karetkę pogotowia do poszkodowanych.
раздеться rozebrać się, осматривать больного badać chorego, измерить давление mierzyć ciśnienie, щупать пульс badać puls / Когда я пришёл к врачу, мне надо было раздеться, врач осмотрел меня, потом измерил давление и пощупал пульс, после этого сказал, что я болен ангиной. Gdy przyszedłem do lekarza, musiałem się rozebrać; lekarz mnie zbadał, potem zmierzył ciśnienie i zbadał puls, po czym powiedział, że jestem chory na anginę.
выписать рецепт wypisać receptę, совет врача zalecenia, лежать в постели leżeć w łóżku / Врач выписал мне рецепт, потом посоветовал неделю лежать в постели и после этого прийти на контрольный визит. Lekarz wypisał mi receptę, następnie poradził, żeby tydzień leżeć w łóżku i potem przyjść na wizytę kontrolną.
получить больничный лист dostać zwolnienie lekarskie / Мне врач выписал больничный лист, и мне надо было неделю лежать в постели и принимать лекарства. Lekarz wypisał mi zwolnienie i musiałem tydzień leżeć w łóżku
i przyjmować lekarstwa.
быть на больничном być na chorobowym / В прошлом году я два раза была на больничном, потому что болела
гриппом, a в этом году я сделала прививку против гриппа. Rok temu dwa razy byłam na zwolnieniu, ponieważ byłam chora na grypę, w tym roku zaszczepiłam się przeciwko niej.
аллергия alergia, реагировать на… reagować na… / У меня сильная аллергия, весной я реагирую на пыльцу, у меня появляется насморк и слезятся глаза. Mam silną alergię: wiosną reaguję na pyłki, mam katar i łzawią mi oczy.
порезаться skaleczyć się, сломать złamać, вывихнуть skręcić / В моей семье все страдают от боли: мама вчера порезала себе палец, мой папа сломал ногу, когда катался на велосипеде, а я вывихнул руку в спортзале.
W mojej rodzinie każdego coś boli: mama wczoraj skaleczyła się w palec, mój tata złamał nogę, podczas jazdy na rowerze, a ja zwichnąłem rękę na siłowni.
оказать доврачебную помощь udzielić pierwszej pomocy / Каждый человек, свидетель несчастного случая, должен оказать доврачебную помощь всем, кто в ней нуждается. Każdy człowiek, świadek wypadku, powinien udzielić pierwszej pomocy wszystkim, którzy jej potrzebują.
кровоточить krwawić, потерять сознание stracić przytomność / Я вчера видел в больнице человека, у которого кровоточили раны, и он через несколько секунд потерял сознание - это было страшное зрелище. Widziałem wczoraj w szpitalu człowieka, który krwawił i po kilku sekundach stracił przytomność - był to straszny widok.
Будь здоров! Na zdrowie!
14. Pogoda
светит солнце świeci słońce, солнечный słoneczny / Уважаемые зрители, сегодня будет прекрасная солнечная погода, весь день будет светить солнце. Drodzy widzowie, dzisiaj będzie piękna słoneczna pogoda, cały dzień
będzie świecić słońce.
идёт дождь pada deszcz, дождливый deszczowy / Завтра, к сожалению, будет дождливо, почти всё время будет
идти дождь. Jutro, niestety, będzie deszczowo, prawie cały czas będzie padać deszcz.
идёт снег pada śnieg, слякоть chlapa / Послезавтра тепло – около 2 градусов, будет идти снег, появится слякоть, будьте осторожны на дороге! Pojutrze będzie ciepło, około 2 stopni, będzie padać śnieg, pojawi się chlapa, bądźcie ostrożni na drodze!
жара upał, жаркий upalny /В этом году удивительно жаркое лето, все время такая жара, что днём почти никого на улицах, все сидят дома, выходят только вечером. W tym roku mamy wyjątkowo upalne lato, cały czas jest taki upał, że w ciągu dnia nie ma prawie nikogo na ulicach, wszyscy siedzą w domach, wychodzą tylko wieczorem.
мороз mróz морозный mroźny / Ночь - морозная, температура воздуха снизится до минус 30 градусов мороза. Noc - mroźna, temperatura powietrza obniży się do minus 30 stopni.
туман mgła туманный mglisty / Сегодня туманный день, водители, ездите осторожно! Туман ложится по полям и лесам, но уже появляется во всём городе. Dzisiaj mamy mglisty dzień, kierowcy - jedźcie ostrożnie! Mgła opada na pola i lasy, ale także pojawia się już w całym mieście.
температура воздуха temperatura powietrza, повышаться rosnąć снижаться spadać / В 12 часов температура воздуха повысится до 15 градусов, а ночью она снизится до 3 градусов тепла. W południe temperatura powietrza wzrośnie do 15 stopni, nocą spadnie o 3 stopni ciepła.
дует ветер wieje wiatr ветреный день wietrznie (dzień wietrzny) / На этой неделе каждый день будет ветреным, сегодня ветер дует со скоростью 15 метров в секунду. W tym tygodniu każdy dzień będzie wietrzny; dzisiaj wiatr wieje
z prędkością do 15 metrów na sekundę.
ураган huragan циклон cyklon шторм sztorm / Это страшно, как меняется погода во всём мире, всё чаще и чаще появляются ураганы, циклоны и штормы. Straszne jest to, jak zmienia się pogoda na całym świecie, coraz częściej mają miejsce huragany, cyklony i sztormy.
метель zamieć śnieżna / Я очень люблю смотреть, как падает снег, но когда на дворе метель, мне страшно.
Bardzo lubię patrzeć, jak pada śnieg, ale odczuwam strach, gdy na dworze jest zamieć śnieżna
промёрзнуть до костей być przemarzniętym do kości / Я промёрз до костей, на дворе минус 15 градусов, Вы можете мне сделать горячий чай? Zmarzłem do kości, na dworze jest minus 15 stopni, możecie mi zrobić gorącą herbatę?
промокнуть насквозь być przemoczonym do suchej nitki / Алло! Мама, подготовь мне сухую одежду и тёплый чай с мёдом, я промокла насквозь, через 5 минут буду дома. Halo! Mamo, przygotuj mi suche ubranie i ciepłą herbatę z miodem, przemokłem do suchej nitki, za pięć minut będę w domu.
тепло ciepło холодно zimno прогноз погоды prognoza pogody / Я не понимаю прогноза погоды, на одном канале говорят, что завтра будет тепло, на следующем, что холодно. Nie rozumiem prognozy pogody, na jednym kanale mówią, że jutro będzie ciepło, a na kolejnym, że chłodno.
давление ciśnienie powietrza / Давление в 12 часов дня в городе Варшава - 1013 гектопаскалей. Ciśnienie powietrza w Warszawie o godzinie 12 w południe wyniesie 1013 hektopaskali.
гроза burza молния błyskawica сверкать błyskać się греметь grzmieć гром grzmot / Мне не нравится гроза, мне страшно, когда сверкает молния и гремит гром. Nie lubię burzy, boję się, gdy błyska się i grzmi.
суша susza наводнение powódź / В современной Польше летом очень часто появляются засухи, а весной наводнения, что ведёт к экологическим катастрофам. Obecnie w Polsce latem bardzo często pojawiają się susze, a wiosną powodzie, co prowadzi do katastrof ekologicznych.
реагировать на изменения погоды reagować na zmiany pogodowe / Моя мама сильно реагирует на изменения погоды, например, когда идёт дождь, она может весь день спать, у неё болит голова и глаза. Moja mama silnie reaguje na zmiany pogodowe, na przykład gdy pada deszcz może spać cały dzień, boli ją głowa i oczy.
парниковый эффект efekt cieplarniany угроза zagrożenie кислотныe дожди kwaśne deszcze глобальное потепление климата globalne ocieplenie klimatu / Парниковый эффект - это самая большая угроза для человеческой жизни, из-за него меняется погода, появляются кислотные дожди, наступает глобальное потепление климата, тают айсберги - всё это ведёт к катастрофе. Efekt cieplarniany jest największym zagrożeniem dla życia ludzi; zmienia się przez to pogoda, pojawiają się kwaśne deszcze, następuje globalne ocieplenie klimatu, topią się lodowce – a to wszystko prowadzi do katastrofy.
15. Czas
день dzień ночь noc / Днём я обычно работаю, ночью бывает по-разному, иногда в 10 часов вечера я уже сплю, а иногда в 10 часов вечера я только прихожу домой. W ciągu dnia zwykle pracuję, a nocą bywa różnie, czasami o 22 już śpię, a czasami o 22 dopiero przychodzę do domu.
времена года pory roku, весна wiosna, лето lato, осень jesień, зима zima / Мне нравятся все времена года, зима - за снег, весна - за солнце, лето - за тепло, осень- за золотые листья. Podobają mi się wszystkie pory roku zima za śnieg, wiosna za słońce, lato za ciepło, jesień za złote liście.
утром rano рано wcześnie вставать wstawać / Каждый день я встаю ранним утром, потому что начинаю работу
в 6 часов утра. Codziennie wstaję wczesnym rankiem, ponieważ zaczynam pracę o 6 rano.
поздно późno тёмная ночь ciemna noc идти спать kłaść się spać / В выходные я ложусь спать очень поздно, потому что смотрю фильмы до поздней ночи. W weekendy chodzę spać bardzo późno, ponieważ do późnej nocy
oglądam filmy.
дни недели dni tygodnia
понедельник poniedziałek
вторник wtorek
среда środa
четверг czwartek
пятница piątek
суббота sobota
воскресенье niedziela
Каждый день недели у меня занят, по понедельникам и cредам у меня курс английского языка, по вторникам и четвергам я учу русский в частной школе иностранных языков, по пятницам и воскресеньям я хожу в бассейн, а в субботу - за покупками. Mam zajęty każdy dzień tygodnia, w poniedziałki i środy mam kurs języka angielskiego, we wtorki i czwartki uczę języka rosyjskiego w prywatnej szkole języków obcych, w piątki i niedziele chodzę na basen, a w sobotę na zakupy.
выходные lub уикэнд weekend / В выходные я обычно делаю покупки, убираю квартиру и отдыхаю. W weekendy zwykle robię zakupy, sprzątam mieszkanie i odpoczywam.
временной пояс strefa czasowa, время среднеевропейское czas środkowoeuropejski / По всей Польше только один временной пояс, все поляки живут в зоне среднеевропейского времени. W całej Polsce jest jedna strefa czasowa, wszyscy Polacy mieszkają w strefie czasu środkowoeuropejskiego.
менять время zmieniać czas час вперёд godzinę do przodu, час назад godzinę do tyłu / Мы меняем время два раза в году, весной- на час вперёд, осенью – на час назад. Zmieniamy czas dwa razy w roku, wiosną o godzinę do przodu, jesienią o godzinę do tyłu
дни dni месяцы miesiące годы lata / В минуте 60 секунд, в часе 60 минут, в сутках 24 часа, в неделе
7 дней, в году 12 месяцев. W minucie jest 60 sekund, w godzinie 60 minut, w dobie 24 godziny, w tygodniu 7 dni, w roku 12 miesięcy.
в начале na początku, в середине w środku в конце pod koniec / В начале года мы обычно празднуем Новый Год, в середине года едем в отпуск, чтобы отдохнуть, а затем потрудиться в конце года и перед Рождеством.
Na początku roku zwykle świętujemy Nowy Rok, w środku roku jedziemy na urlop, żeby odpocząć, a potem popracować w końcu roku i przed Bożym Narodzeniem.
Какой сегодня день? Jaki dzisiaj dzień? число data / Скажите, пожалуйста, какое сегодня число, что произошло
в этот день, но 20 лет тому назад. Proszę powiedzieć, jaka jest dzisiaj data, co wydarzyło się tego dnia, ale 20 lat temu.
Когда ты родился? Kiedy się urodziłeś? / Когда твой день рождения? Kiedy są twoje urodziny? Саша, когда у тебя день рождения? Скажи, когда ты родился, я хочу посчитать, сколько тебе лет. Sasza, kiedy masz urodziny? Powiedz, kiedy się urodziłeś, chcę policzyć, ile masz lat.
выходной день dzień wolny рабочий день dzień roboczy / Я очень рад, когда среди рабочих дней появляется выходной, я обычно тогда еду за город. Jestem zadowolony, gdy między dniami pracującymi pojawia się wolny,
zwykle wtedy jadę za miasto
год тому назад rok temu на следующий год lub в следующем году w przyszłym roku / Мы поженились год тому назад, а в следующем году у нас родится ребёнок. Wzięliśmy ślub rok temu, a w przyszłym roku urodzi się nam dziecko.
утром rano в полдень w południe в послеобеденное время, po południu вечером wieczorem ночью w nocy
Утром я встаю в 7, после завтрака иду на работу, потом в полдень я ем второй завтрак, чтобы не проголодаться до обеда, в послеобеденное время я мечтаю, когда вернусь домой, вечером я люблю почитать книгу, а ночью сплю, чтобы проснуться с утра и … Rano wstaję o 7, po śniadaniu idę do pracy, potem w południe jem drugie śniadanie, żeby nie być głodnym aż do obiadu, po południu marzę o tym, kiedy wrócę do domu, wieczorem lubię czytać książki, a nocą śpię, żeby wstać rano i …
эти часы опаздывают ten zegarek się spóźnia, эти часы спешат ten zegarek się spieszy / Мои часы опаздывают на 5 минут, твои спешат, неизвестно на сколько минут, ты можешь проверить по телевидению, который час?
Mój zegarek spóźnia się o 5 minut, twój spieszy się nie wiadomo, o ile minut, możesz sprawdzić w telewizji, która godzina?
вчера wczoraj сегодня dzisiaj завтра jutro послезавтра pojutrze / Вчера я была с подругами в кинотеатре, сегодня собираюсь в бассейн, завтра, может, пойду за покупками, не знаю ещё,что буду делать послезавтра.
Wczoraj byłam z koleżankami w kinie, dzisiaj wybieram się na basen, jutro może pójdę na zakupy, nie wiem jeszcze, co będę robić pojutrze.
ежедневно codziennie каждый месяц co miesiąc каждый год co roku / Ежедневно я покупаю утреннюю газету, каждый месяц я покупаю журнал мод, каждый год повторяю себе, что надо навести порядок на полке с журналами и выбросить то, что не нужно. Codziennie kupuję poranną gazetę, co miesiąc kupuję czasopismo o modzie, co roku powtarzam sobie, że trzeba sprzątnąć na półce z czasopismami i wyrzucić to, co jest niepotrzebne.
Chcesz się nauczyć języka rosyjskiego i szukasz prostych tekstów, dzięki którym mógłbyś ćwiczyć czytanie ze zrozumieniem? Tutaj znajdziesz darmowe rosyjskie teksty, dzięki którym będziesz mógł ćwiczyć i poprawiać swoją znajomość tego języka. W sekcji tej dostępne są krótkie teksty i ciekawe dialogi idealne dla początkujących. Dzięki nim szybko nauczysz się podstawowych zwrotów i poszerzysz słownictwo w języku rosyjskim. Po przeczytaniu tekstu będziesz mógł odpowiedzieć na kilka pytań, sprawdzających jego zrozumienie. Możesz ćwiczyć online lub pobrać za darmo teksty z ćwiczeniami w formacie PDF i wydrukować je - i miłej lektury powodzenia w nauce języka rosyjskiego! Patrz strona: https://lingua.com/pl/rosyjski/czytanie/
Również ciekawy zestaw tekstów do ćwiczeń w czytaniu dla obcokrajowców zaczynających naukę języka rosyjskiego: